Giải Câu hỏi trang 141 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nhận xét về lời chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích *Giấu của* (trích *Quẫn* – Lộng Chương):

Trong văn bản, bên cạnh lời thoại của các nhân vật (ông Đại Cát, bà Đại Cát…), Lộng Chương dùng rất nhiều lời chỉ dẫn sân khấu (phần chữ in nghiêng, đặt trong ngoặc đơn). Những lời chỉ dẫn này có mấy điểm đáng chú ý sau:

a) Số lượng nhiều, dày đặc và rất chi tiết, tỉ mỉ

- Lời chỉ dẫn xuất hiện liên tục, xen kẽ giữa các lời thoại, bám sát từng hành động nhỏ của nhân vật. Điều này cho thấy tác giả đặc biệt chú trọng tới *hành động hình thể* của nhân vật trên sân khấu, chứ không chỉ chú trọng lời nói.
- Nhờ sự tỉ mỉ ấy, người đọc kịch bản (cũng như diễn viên, đạo diễn) có thể hình dung cụ thể, sống động diễn biến trên sân khấu.

b) Chỉ dẫn đa dạng về nội dung

- *Chỉ dẫn về bối cảnh, không gian, đạo cụ*: căn buồng, chỗ cất giấu của cải, các vật dụng dùng để giấu vàng, tiền…
- *Chỉ dẫn về hành động, cử chỉ*: các động tác lén lút, vụng trộm của vợ chồng ông Đại Cát khi tìm chỗ chôn giấu, cất đi, canh chừng của cải.
- *Chỉ dẫn về vẻ mặt, điệu bộ, giọng điệu và tâm lí nhân vật*: sự hốt hoảng, nghi ngờ, lo sợ, tiếc của… bộc lộ qua nét mặt, cử chỉ.

c) Chỉ dẫn mang đậm sắc thái trào phúng, góp phần tạo tiếng cười

- Các lời chỉ dẫn hành động không chỉ hướng dẫn diễn xuất mà còn trực tiếp *khắc họa tính cách nhân vật*: thói keo kiệt, bủn xỉn, tham lam, cái tâm lí cuống cuồng giữ của đến mức lố bịch của vợ chồng ông Đại Cát.
- Sự tương phản giữa hành động được chỉ dẫn (lén lút, khư khư giữ của) với lời thoại, cùng những cử chỉ cường điệu, tạo nên tình huống hài hước, bật ra tiếng cười châm biếm – đúng với đặc trưng của thể loại *hài kịch*.

d) Chỉ dẫn gắn chặt và hô ứng với lời thoại

- Lời chỉ dẫn và lời thoại bổ sung, soi chiếu cho nhau: hành động được chỉ dẫn nhiều khi *mâu thuẫn* hoặc *lật tẩy* lời nói của nhân vật, qua đó phơi bày bản chất thật, dụng ý giấu giếm của họ.

→ Kết luận: Lời chỉ dẫn sân khấu trong *Giấu của* vừa nhiều, vừa cụ thể, chi tiết; đảm nhiệm cả chức năng miêu tả bối cảnh lẫn chức năng khắc họa hành động, tâm lí, tính cách nhân vật. Đặc biệt, nó mang đậm chất trào phúng, trực tiếp tham gia tạo nên tình huống và tiếng cười hài kịch, thể hiện rõ dụng công nghệ thuật của Lộng Chương.