Giải Câu 7 trang 140 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 7. Đề yêu cầu bàn về nguồn gốc, hậu quả của "thói Khơ-lét-xta-cốp" và bày tỏ suy nghĩ về nhận định của Gô-gôn. Có thể triển khai theo ba ý:

a) Nguồn gốc của "thói Khơ-lét-xta-cốp"

"Thói Khơ-lét-xta-cốp" là thói ba hoa, khoác lác, phóng đại bản thân, thích phô trương và tự huyễn hoặc về vị thế của mình. Thói ấy bắt nguồn từ:

- *Tâm lí háo danh, hiếu thắng và sự rỗng tuếch bên trong*: khi con người thiếu thực lực, thiếu giá trị thực nhưng lại khao khát được coi trọng, họ bù đắp bằng cách thổi phồng, bịa đặt về mình. Khơ-lét-xta-cốp chẳng có tài cán hay địa vị gì nhưng vẫn say sưa dựng lên một "cái tôi" oai vệ.

- *Thói nịnh bợ, sợ sệt và sự mê muội của đám đông xung quanh*: chính vì bọn quan lại a dua, khúm núm, sẵn sàng tin và tâng bốc mà kẻ khoác lác càng được đà lấn tới. Môi trường xã hội giả dối, trọng hư danh là mảnh đất nuôi dưỡng thói ấy.

- *Hoàn cảnh đưa đẩy cùng sự buông thả, thiếu tự ý thức*: ban đầu Khơ-lét-xta-cốp chỉ bịa chuyện để thoát cảnh túng quẫn, nhưng được tung hô liền càng lúc càng lún sâu, không còn kiểm soát được lời nói của mình.

b) Những hậu quả có thể gây ra

- *Với bản thân kẻ mắc thói ấy*: đánh mất sự chân thực, sống trong ảo tưởng, cuối cùng bị lật tẩy, trở thành trò cười và chuốc lấy sự khinh bỉ.

- *Với người xung quanh và xã hội*: gây ra sự lừa dối, làm đảo lộn các giá trị thật – giả, khiến người ta tin vào cái rỗng tuếch mà bỏ qua thực chất. Thói khoác lác được dung túng sẽ làm nảy nở sự xu nịnh, dối trá, băng hoại đạo đức và kỉ cương (như tấn bi – hài kịch ở thành phố nhỏ trong vở kịch).

- *Về lâu dài*: nuôi dưỡng một lối sống chuộng hình thức, hư danh, làm suy giảm niềm tin giữa con người với nhau.

c) Suy nghĩ về nhận định của Gô-gôn: "Ít ai tránh được việc trở nên giống Khơ-lét-xta-cốp, dù chỉ một lần trong đời"

Đây là một nhận định sâu sắc, giàu tính nhân bản và cảnh tỉnh. Qua đó Gô-gôn muốn nói rằng "thói Khơ-lét-xta-cốp" không phải là tật xấu riêng của một nhân vật, mà là một *khả năng* tiềm ẩn trong mỗi con người: ai cũng có lúc thích được khen, muốn tỏ ra hơn người, buột miệng phóng đại hay tô vẽ về bản thân mình. Hiểu như vậy, nhân vật Khơ-lét-xta-cốp mang ý nghĩa khái quát – là tấm gương để mỗi người tự soi lại.

Em đồng tình với nhận định ấy, bởi nó nhắc nhở ta phải trung thực và tỉnh táo với chính mình: biết thừa nhận giới hạn của bản thân, không chạy theo hư danh, không để lời khen làm mờ lí trí. Đồng thời, nó cũng nhắc ta khoan dung và cảnh giác – khoan dung vì đó là điểm yếu dễ mắc của con người, nhưng cảnh giác để không biến nó thành thói quen, thành lối sống. Giá trị của tiếng cười trong hài kịch Gô-gôn chính là ở chỗ ấy: cười để con người tự sửa mình, hướng tới sự chân thật và tốt đẹp hơn.

→ Tóm lại, "thói Khơ-lét-xta-cốp" bắt nguồn từ sự rỗng tuếch, háo danh của cá nhân cộng với môi trường xu nịnh, dối trá; nó gây hậu quả làm băng hoại giá trị thật của con người và xã hội; còn nhận định của Gô-gôn là lời cảnh tỉnh đầy nhân văn, buộc mỗi người phải tự nhìn lại và sống chân thực hơn.