Giải Bài 5 trang 88 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Gợi ý tổ chức cuộc tranh biện (theo quy trình SGK Ngữ văn 12 – KNTT, bài học *Tranh biện về một vấn đề trong đời sống*)

### a) Chuẩn bị tổ chức tranh biện

- Chọn chủ đề: Lớp/nhóm thống nhất chọn một trong ba chủ đề. Ở đây minh hoạ với chủ đề: *"Học đại học có phải là con đường duy nhất sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông?"* (hai chủ đề còn lại tiến hành tương tự).
- Chia hai đội:
- Đội Ủng hộ (khẳng định): cho rằng học đại học là con đường tốt nhất / gần như duy nhất để thành công.
- Đội Phản đối (phủ định): cho rằng học đại học không phải con đường duy nhất.
- Mỗi đội 3–4 thành viên; cử người điều hành (dẫn chương trình, giữ thời gian) và ban giám khảo/khán giả đánh giá.
- Phân công: mỗi thành viên nhận một nhiệm vụ (nêu luận điểm mở đầu, phản biện, chốt vấn đề); cùng tìm lí lẽ, bằng chứng từ thực tế, số liệu, ý kiến chuyên gia.
- Thống nhất quy tắc: thời gian mỗi lượt nói (ví dụ 2–3 phút), thứ tự, thái độ tôn trọng, không công kích cá nhân.

###

b) Xây dựng hệ thống luận điểm cho hai phía

Phía Ủng hộ (học đại học là con đường gần như duy nhất):
- Đại học cung cấp tri thức chuyên sâu, bằng cấp là "tấm vé" vào nhiều nghề đòi hỏi trình độ cao (bác sĩ, kĩ sư, giáo viên...).
- Môi trường đại học rèn tư duy, mở rộng quan hệ, tạo nền tảng phát triển lâu dài.
- Thị trường lao động nhiều vị trí yêu cầu bằng cử nhân.

Phía Phản đối (không phải con đường duy nhất):
- Còn nhiều con đường khác: học nghề, du học nghề, khởi nghiệp, lao động trực tiếp, học trực tuyến, vừa làm vừa học.
- Dẫn chứng thực tế: nhiều người thành công không qua đại học; nhiều cử nhân thất nghiệp hoặc làm trái ngành.
- Mỗi người có năng lực, hoàn cảnh, đam mê khác nhau; chọn đúng con đường phù hợp quan trọng hơn là theo một lối duy nhất.

###

c) Tiến hành tranh biện (diễn biến buổi tranh biện)

1. Người điều hành nêu chủ đề, giới thiệu hai đội, nhắc quy tắc.
2. Lượt trình bày mở đầu: mỗi đội nêu quan điểm và các luận điểm chính (có lí lẽ + bằng chứng).
3. Lượt phản biện: các đội lần lượt bác bỏ luận điểm đối phương, đặt câu hỏi chất vấn, bảo vệ quan điểm của mình.
4. Lượt kết luận: mỗi đội tóm lại luận điểm mạnh nhất, khẳng định lại lập trường.

###

d) Trao đổi, đánh giá, rút kinh nghiệm

- Ban giám khảo/khán giả nhận xét theo tiêu chí: luận điểm rõ ràng; lí lẽ – bằng chứng thuyết phục; khả năng phản biện; cách diễn đạt; thái độ tôn trọng, hợp tác.
- Người điều hành chốt lại: tranh biện không nhằm "thắng – thua" mà để nhìn vấn đề nhiều chiều. Có thể rút ra nhận thức chung: học đại học là một con đường tốt, nhưng không phải con đường duy nhất; điều quan trọng là mỗi người chọn hướng đi phù hợp với năng lực và hoàn cảnh của mình.
- Cả lớp tự rút kinh nghiệm để lần tranh biện sau tốt hơn.

> *Lưu ý:* với chủ đề *"Có nên phát triển du lịch ở khu vực bảo tồn thiên nhiên hoang dã?"* và *"Có nên thay thế vật liệu tự nhiên bằng vật liệu nhân tạo?"*, thực hiện theo đúng bốn bước trên, chỉ thay hệ thống luận điểm – bằng chứng cho phù hợp (lợi ích kinh tế vs. bảo vệ hệ sinh thái; tiện lợi – chi phí vs. tác động môi trường, sức khoẻ).