Giải Bài 3 trang 84 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Phần mở đầu bức thư có gì đáng chú ý?

- Thư không mở đầu bằng những lời chào hỏi xã giao thông thường mà đi thẳng vào một tình huống, một sự việc cụ thể để tạo cớ cho việc viết thư. Cách vào đề này khiến bức thư trở nên tự nhiên, chân thực, như một cuộc trò chuyện riêng tư giữa người viết và người nhận.
- Người viết xác lập ngay mối quan hệ và đối tượng giao tiếp (xưng hô, gọi tên người nhận), đồng thời bộc lộ tình cảm, thái độ của mình. Nhờ đó, ngay từ dòng đầu, giọng điệu thân mật, gần gũi đã được thiết lập.
- Phần mở đầu còn hé lộ lí do, mục đích viết thư (điều khiến người viết thấy cần cầm bút), tạo tâm thế chờ đợi và dẫn dắt người đọc bước vào nội dung chính. Đây chính là nét đáng chú ý: mở đầu vừa khơi gợi cảm xúc, vừa định hướng cho toàn bộ bức thư.

b) Nội dung tiếp theo của bức thư được triển khai theo trình tự nào?

Sau phần mở đầu, nội dung bức thư được triển khai theo một trình tự hợp lí, mạch lạc, kết hợp:

- Trình tự thời gian / diễn biến sự việc: người viết lần lượt kể, thuật lại sự việc theo mạch trước – sau để người nhận hình dung được đầu đuôi câu chuyện.
- Trình tự tâm lí – cảm xúc (lô-gíc của tình cảm và suy nghĩ): từ việc nêu sự việc → bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc, thái độ → đi đến những nhận thức, đánh giá, mong muốn, đề nghị của người viết.

Nói cách khác, bức thư đi từ nêu vấn đề → trình bày, phân tích vấn đề → bày tỏ tình cảm và quan điểm → nêu nguyện vọng, lời nhắn gửi. Mỗi phần nối tiếp nhau một cách tự nhiên, phần sau là sự phát triển, lí giải cho phần trước.

c) Trình tự đó có liên quan như thế nào với mục đích viết thư?

- Trình tự triển khai hoàn toàn phục vụ cho mục đích viết thư: vì người viết muốn trao đổi về một công việc / một vấn đề đáng quan tâm nên phải trình bày sao cho người nhận hiểu rõ sự việc, đồng cảm với cảm xúc và bị thuyết phục bởi quan điểm của mình.
- Việc đi từ sự việc cụ thể đến suy nghĩ, rồi đến nguyện vọng giúp lập luận mạch lạc, tăng sức thuyết phục: người nhận được dẫn dắt từng bước, từ chỗ nắm thông tin đến chỗ chia sẻ thái độ và chấp nhận điều người viết đề nghị.
- Nhờ trình tự chặt chẽ ấy, bức thư đạt được hiệu quả giao tiếp: vừa truyền đạt thông tin, vừa bộc lộ tình cảm, vừa tác động đến nhận thức và hành động của người nhận — đúng với mục đích mà người viết đặt ra. Như vậy, hình thức triển khai nội dung thống nhất với mục đích viết thư, góp phần làm nên thành công của bức thư.