Giải Câu hỏi 1 trang 69 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những thông tin văn bản cho biết về số phận người bản địa trong lịch sử

Qua đoạn trích *Nhiệt đới buồn*, Cờ-lốt Lê-vi-Xtơ-rốt cho người đọc thấy một bức tranh bi thảm về số phận của cư dân bản địa ở vùng nhiệt đới (châu Mỹ và nhiều vùng đất thuộc địa) kể từ khi tiếp xúc với người phương Tây:

- Dân số suy giảm khủng khiếp, nhiều cộng đồng gần như bị xóa sổ. Từ những bộ lạc đông đúc ban đầu, người bản địa bị tiêu diệt hàng loạt; nhiều tộc người chỉ còn lại rất ít cá thể, thậm chí biến mất hoàn toàn.

- Nguyên nhân từ sự xâm nhập của văn minh phương Tây: nạn tàn sát, bóc lột, nô dịch; đặc biệt là những dịch bệnh do người châu Âu mang tới (những căn bệnh mà người bản địa chưa từng có sức đề kháng) đã quét sạch cả cộng đồng.

- Không gian sinh tồn và văn hóa bị hủy hoại: người bản địa bị đẩy ra khỏi vùng đất tổ tiên, bị dồn vào những nơi hẻo lánh, nghèo nàn; nếp sống, phong tục, tín ngưỡng và cả nhân phẩm của họ bị tước đoạt, tan rã dưới áp lực của "khai hóa" và thực dân hóa.

- Dấu tích còn lại chỉ là sự tàn phai: những gì nhà nhân học chứng kiến khi đặt chân đến chỉ còn là tàn dư của các nền văn hóa từng rực rỡ — một "nhiệt đới" mang gương mặt buồn bã, thương tổn.

b) Nhận xét về những thông tin đó

- Đây là những thông tin xác thực, được viết từ góc nhìn của một nhà dân tộc học trực tiếp khảo sát, nên có giá trị tư liệu và sức thuyết phục cao, không phải lời tố cáo một chiều.

- Thông tin ấy phơi bày mặt trái của cái gọi là "văn minh" phương Tây: quá trình bành trướng của văn minh công nghiệp – thực dân đã đồng nghĩa với sự tiêu diệt những nền văn hóa khác, đặt ra vấn đề về cái giá nhân văn của "tiến bộ".

- Qua đó, tác giả thể hiện thái độ phê phán chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa dĩ Âu vi trung và niềm cảm thương, trân trọng đối với các dân tộc bản địa cùng sự đa dạng văn hóa của nhân loại.

- Những thông tin này gợi cho người đọc hôm nay ý thức tôn trọng, bảo vệ sự đa dạng văn hóa và nhìn lại một cách tỉnh táo, nhân bản về khái niệm "văn minh" và "tiến bộ".