Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 47 SGK Ngữ văn 11

Cà Mau quê xứ (Trần Tuấn)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Từ "xứ" được nói ở đây có kết nối như thế nào với nhan đề?
(văn bản: Cà Mau quê xứ – Trần Tuấn)

Gợi ý trả lời

Nhan đề của văn bản là "Cà Mau quê xứ", trong đó "xứ" là một thành tố gắn liền với "quê" tạo nên cụm từ "quê xứ" — chỉ vùng đất, miền quê cội nguồn mang đậm bản sắc riêng.

a) Về mặt từ ngữ: Từ "xứ" được nhắc đến trong văn bản chính là từ xuất hiện ngay ở nhan đề. Tác giả đã dùng lại, soi chiếu và lí giải sắc thái của chữ "xứ" (trong "quê xứ") để người đọc hiểu rõ hơn ý nghĩa mà nhan đề gợi ra. Như vậy, "xứ" trong văn bản và "xứ" ở nhan đề có mối liên kết trực tiếp, tạo sự hô ứng, nhất quán giữa phần mở đầu (nhan đề) với mạch cảm xúc, suy ngẫm bên trong tác phẩm.

b) Về mặt ý nghĩa, cảm xúc: "Xứ" không chỉ là một địa danh hành chính mà gợi lên một vùng đất có cá tính, có hồn vía, có nét riêng biệt — Cà Mau là "xứ" tận cùng Tổ quốc, vừa xa xôi, lạ lẫm vừa thân thương, ruột thịt. Khi gắn với "quê", chữ "xứ" làm nổi bật tình cảm gắn bó, niềm trân trọng, nỗi nhớ thương và sự đồng cảm của tác giả — một người từ nơi khác đến nhưng cảm nhận Cà Mau như "quê xứ" của mình.

→ Do đó, từ "xứ" được nói trong văn bản vừa giải thích, vừa làm sâu sắc thêm cho nhan đề: nó cắt nghĩa vì sao tác giả gọi Cà Mau là "quê xứ", đồng thời thể hiện tình yêu, sự thấu hiểu và niềm gắn bó của người viết với mảnh đất cuối trời phương Nam.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.