Giải Câu hỏi trang 59 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Thế nào là "sâu chót vót"?
(văn bản: Tràng giang – Huy Cận)
Gợi ý trả lời
Vị trí câu thơ: Cụm từ "sâu chót vót" nằm trong câu thơ ở khổ 2 bài *Tràng giang*:
> *Nắng xuống, trời lên sâu chót vót,*
> *Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.*
Cách hiểu:
a) Về mặt từ ngữ: "Chót vót" là từ thường đi với "cao" (cao chót vót) để diễn tả độ cao vời vợi. Huy Cận đã sáng tạo khi ghép "chót vót" với "sâu" — một sự kết hợp từ bất ngờ, mới lạ, không theo lối nói thông thường.
b) Về mặt hình ảnh và cảm giác không gian: Khi "nắng xuống, trời lên", bầu trời như được đẩy lên cao mãi. Nhìn lên, nhà thơ không chỉ thấy trời cao mà còn thấy trời sâu — vòm trời như một vực thẳm hun hút, càng nhìn càng thấy không cùng. Cụm từ gợi không gian được mở ra theo cả hai chiều: chiều cao vút lên và chiều sâu thăm thẳm.
c) Về mặt biểu cảm: "Sâu chót vót" tô đậm cái vô biên, rợn ngợp của vũ trụ. Trước không gian ba chiều mênh mông (sông dài, trời rộng, trời sâu chót vót), con người và cảnh vật trở nên nhỏ bé, cô đơn, lẻ loi ("bến cô liêu"), làm nổi bật nỗi buồn, nỗi sầu vũ trụ đặc trưng của hồn thơ Huy Cận.
Kết luận: "Sâu chót vót" là một kết hợp từ độc đáo, diễn tả bầu trời vừa cao vút vừa sâu thăm thẳm, qua đó gợi sự vô cùng của không gian và làm tôn lên cảm giác cô đơn, nhỏ bé của con người giữa trời đất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.