Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 42 SGK Ngữ văn 11

Bài 2. Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình / Văn bản đọc về truyện ngắn "Đời thừa" (Nam Cao)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra mối liên hệ giữa người kể chuyện trong tác phẩm với nhà văn.
(văn bản: Truyện ngắn "Đời thừa" của Nam Cao (nhân vật Hộ, Từ))

Gợi ý trả lời

Mối liên hệ giữa người kể chuyện trong "Đời thừa" với nhà văn Nam Cao

a) Ngôi kể và điểm nhìn
- Truyện được kể ở ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mặt, không xưng "tôi"), nhưng người kể chuyện không đứng ngoài một cách lạnh lùng. Phần lớn câu chuyện được soi chiếu qua điểm nhìn bên trong của nhân vật Hộ — một nhà văn nghèo.
- Nhờ đó, người kể chuyện thâm nhập sâu vào dòng suy nghĩ, giằng xé nội tâm của Hộ (khát vọng viết nên tác phẩm lớn >< gánh nặng cơm áo nuôi Từ và các con).

b) Người kể chuyện mang tư tưởng, tâm sự của chính nhà văn
- Những trăn trở của Hộ về nghề văn và lẽ sống thực chất là tâm sự, quan niệm nghệ thuật của Nam Cao: văn chương phải sáng tạo ("Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay... Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những cái gì chưa có"); văn chương phải nhân đạo, vị con người ("Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác... Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai mình").
- Người kể chuyện vì thế vừa kể, vừa bình luận, bày tỏ thái độ: xót thương, cảm thông với bi kịch "sống mòn", "đời thừa" của người trí thức nghèo trước Cách mạng.

c) Tính tự truyện và khoảng cách cần thiết
- Nhân vật Hộ gần gũi với chính cuộc đời Nam Cao (nhà văn nghèo, bế tắc giữa lí tưởng nghệ thuật và miếng cơm manh áo), nên tác phẩm đậm màu sắc tự truyện; người kể chuyện là "hóa thân", là tiếng nói tư tưởng của tác giả.
- Tuy nhiên không được đồng nhất hoàn toàn: người kể chuyện (và nhân vật Hộ) chỉ là phương tiện nghệ thuật để Nam Cao gửi gắm tư tưởng. Nhà văn vẫn giữ một khoảng cách để nhìn nhận, phán xét và khái quát thành vấn đề chung của cả một lớp người, chứ không phải kể lại nguyên vẹn đời mình.

Kết luận: Người kể chuyện trong "Đời thừa" có mối liên hệ mật thiết với Nam Cao — là nơi nhà văn gửi gắm quan niệm nghệ thuật, tư tưởng nhân đạo và nỗi niềm của chính mình — nhưng là một "người kể" được tạo ra bằng hư cấu, không trùng khít hoàn toàn với con người ngoài đời của tác giả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.