Giải Câu hỏi trang 34 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Ý nghĩa của hình ảnh cái lò gạch cũ là gì?
(văn bản: Chí Phèo - Nam Cao)
Gợi ý trả lời
Ý nghĩa của hình ảnh "cái lò gạch cũ" trong truyện ngắn *Chí Phèo* (Nam Cao)
Hình ảnh "cái lò gạch cũ" xuất hiện ở cả phần mở đầu và phần kết thúc truyện, tạo nên kết cấu vòng tròn (đầu cuối tương ứng) giàu ý nghĩa:
a) Gắn với cuộc đời Chí Phèo: Cái lò gạch cũ bỏ hoang là nơi Chí Phèo bị bỏ rơi lúc mới lọt lòng — "một anh đi thả ống lươn... nhặt được Chí trần truồng và xám ngắt trong một váy đụp để bên một cái lò gạch bỏ không". Hình ảnh ấy khởi đầu cho một kiếp người bất hạnh: không cha mẹ, không nhà cửa, bị xã hội vứt bỏ ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời.
b) Dự báo về số phận "Chí Phèo con": Ở cuối truyện, sau khi Chí Phèo chết, Thị Nở nhìn nhanh xuống bụng mình và "thoáng hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắng người lại qua". Chi tiết này gợi ra khả năng một Chí Phèo con sẽ ra đời và lại tiếp tục bị bỏ rơi như cha nó.
c) Ý nghĩa khái quát — tính luẩn quẩn, bế tắc của bi kịch: Kết cấu đầu cuối tương ứng với hình ảnh cái lò gạch cũ cho thấy hiện tượng Chí Phèo chưa thể chấm dứt, mà còn có nguy cơ tái diễn như một quy luật. Chừng nào xã hội thực dân nửa phong kiến tàn bạo còn tồn tại thì còn tiếp tục đẻ ra những "Chí Phèo", còn đẩy người nông dân lương thiện vào con đường tha hóa, lưu manh hóa.
d) Giá trị tư tưởng: Qua hình ảnh này, Nam Cao thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc (tố cáo xã hội đương thời là nguyên nhân của bi kịch) và giá trị nhân đạo mới mẻ (niềm trăn trở, day dứt của nhà văn trước số phận con người và lời cảnh báo về tương lai). Đồng thời nó cũng đặt ra vấn đề nhức nhối: làm thế nào để cứu vớt con người, để những bi kịch như của Chí Phèo không còn lặp lại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.