Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 3 trang 155 SGK Ngữ văn 11

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tổng hợp những nội dung thực hành tiếng Việt trong sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập một theo các gợi ý sau:

– Nội dung thực hành;

– Khái niệm hay quy tắc cần nắm vững;

– Ý nghĩa của hoạt động thực hành.

Gợi ý trả lời

## Tổng hợp nội dung thực hành tiếng Việt — Ngữ văn 11, tập một (Kết nối tri thức)

Trong tập một có 5 nội dung thực hành tiếng Việt, gắn với năm bài học. Có thể tổng hợp theo ba gợi ý (nội dung thực hành – khái niệm/quy tắc cần nắm – ý nghĩa) như bảng sau:

| Bài | a) Nội dung thực hành |

b) Khái niệm / quy tắc cần nắm vững |

c) Ý nghĩa của hoạt động |
|---|---|---|---|
| Bài 1 | Đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết | • *Ngôn ngữ nói*: dùng âm thanh, trong giao tiếp trực tiếp; đa dạng ngữ điệu; kết hợp phương tiện phi ngôn ngữ (nét mặt, cử chỉ, ánh mắt); thường dùng khẩu ngữ, câu tỉnh lược hoặc rườm rà.<br>• *Ngôn ngữ viết*: thể hiện bằng chữ viết, tiếp nhận bằng thị giác; dùng dấu câu, kí hiệu, hình ảnh minh hoạ; từ ngữ chọn lọc, câu đủ thành phần; người viết có thời gian gọt giũa. | Giúp phân biệt và sử dụng đúng loại ngôn ngữ cho từng hoàn cảnh giao tiếp, tránh đưa đặc điểm của ngôn ngữ nói vào văn bản viết (và ngược lại). |
| Bài 2 | Một số hiện tượng phá vỡ những quy tắc ngôn ngữ thông thường: đặc điểm và tác dụng | Các hiện tượng thường gặp (nhất là trong thơ): tạo ra những kết hợp từ trái logic thông thường; đảo trật tự từ ngữ; mở rộng khả năng kết hợp của từ; tách biệt (tách câu, tách thành phần). Muốn nhận ra, phải nắm vững quy tắc thông thường rồi đối chiếu để thấy đó là sự phá vỡ có dụng ý nghệ thuật. | Hiểu được giá trị biểu đạt và sức sáng tạo của ngôn ngữ văn học; không nhầm việc phá cách có chủ đích với lỗi dùng từ, đặt câu. |
| Bài 3 | Lỗi về thành phần câu và cách sửa | Câu phải có đủ thành phần nòng cốt (chủ ngữ – vị ngữ). Các lỗi phổ biến: thiếu chủ ngữ; thiếu vị ngữ; thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ; không phân định rõ các thành phần câu. Cách sửa: thêm thành phần còn thiếu, hoặc bỏ/thay từ ngữ cho câu đủ và rõ. | Rèn khả năng viết câu đúng ngữ pháp, diễn đạt mạch lạc, rõ ràng. |
| Bài 4 | Lỗi về thành phần câu và cách sửa (tiếp theo) | Tiếp tục với các lỗi: sắp xếp sai trật tự thành phần câu; lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành phần (câu đủ thành phần nhưng ý nghĩa mâu thuẫn, không logic); lỗi dùng dấu câu ngắt sai thành phần. Cách sửa: sắp xếp lại, chỉnh quan hệ ý nghĩa và dấu câu cho hợp lí. | Hoàn thiện kĩ năng tạo lập câu chuẩn xác cả về ngữ pháp lẫn ngữ nghĩa, nâng cao chất lượng bài viết. |
| Bài 5 | Biện pháp tu từ lặp cấu trúc và biện pháp tu từ đối | • *Lặp cấu trúc*: lặp lại một kiểu cấu trúc cú pháp nhằm nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng liên kết và sức biểu cảm.<br>• *Đối*: sắp xếp từ ngữ, vế câu ở vị trí cân xứng, tương ứng hoặc tương phản về ý nghĩa, hài hoà về âm thanh, tạo vẻ đẹp cân đối. | Cảm nhận được vẻ đẹp nghệ thuật, tính nhạc và sức nhấn mạnh của câu văn, câu thơ; biết vận dụng để viết câu giàu hình ảnh, biểu cảm. |

### Ý nghĩa chung của các hoạt động thực hành tiếng Việt

- Củng cố và nâng cao hiểu biết về tiếng Việt (ngữ âm, từ ngữ, ngữ pháp, biện pháp tu từ).
- Gắn kiến thức tiếng Việt với hoạt động đọc hiểu và viết: vừa giúp đọc – hiểu sâu văn bản, vừa giúp diễn đạt chính xác, hiệu quả khi tạo lập văn bản.
- Rèn ý thức dùng tiếng Việt đúng chuẩn, sáng tạo, góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.