Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 152 SGK Ngữ văn 11

Thực hành đọc: Prô-mê-tê bị xiềng (Ét-sin)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: PRÔ-MÊ-TÊ BỊ XIỀNG (Trích) — Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG
Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ
Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ
Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.
Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên
Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ
Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!
Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.
Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,
Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản:

a) Tìm hiểu thêm truyện kể về thần Prô-mê-tê (Prométhée) trong thần thoại Hy Lạp.

b) Chỉ ra đặc điểm tính cách của nhân vật Prô-mê-tê được bộc lộ qua lời thoại của chính nhân vật này.

c) Nêu thông điệp chính của văn bản.

Gợi ý trả lời

## Thực hành đọc: Prô-mê-tê bị xiềng (Ét-sin)

### a) Truyện kể về thần Prô-mê-tê trong thần thoại Hy Lạp

Prô-mê-tê (Prométhée) là một vị thần thuộc dòng dõi Ti-tăng, nổi tiếng là người thông tuệ, nhìn xa trông rộng (tên của thần có nghĩa là "người biết trước"). Trong thần thoại Hy Lạp, Prô-mê-tê là ân nhân của loài người:

- Theo nhiều dị bản, chính Prô-mê-tê là người đã nhào nặn ra con người từ đất sét theo hình dáng các vị thần.
- Khi thần Dớt (Zeus – Thần Vương) muốn để loài người sống trong tăm tối, giá lạnh, Prô-mê-tê đã đánh cắp ngọn lửa thiêng trên đỉnh Ô-lim-pơ, giấu trong một ống sậy đem xuống trao cho loài người. Nhờ có lửa, con người biết sưởi ấm, nấu nướng, rèn đúc công cụ, dần dần xây dựng nên văn minh.
- Thần còn dạy cho loài người nhiều hiểu biết và nghề nghiệp: chữ viết, số đếm, thiên văn, y thuật, cách thuần dưỡng súc vật, đi biển…

Tức giận vì bị trái lệnh, thần Dớt đã trừng phạt Prô-mê-tê: cho xiềng thần vào một mỏm núi đá hoang vắng ở vùng Cô-ca-dơ (Caucase), ngày ngày sai đại bàng tới mổ ăn lá gan, gan lại mọc lại để nỗi đau kéo dài vô tận. Prô-mê-tê chịu đựng cực hình suốt bao thế kỷ nhưng không chịu khuất phục, về sau được người anh hùng Hê-ra-clét giải cứu. Hình tượng Prô-mê-tê trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần đấu tranh vì con người, dám hi sinh để đem lại ánh sáng, tri thức và tiến bộ cho nhân loại.

###

b) Đặc điểm tính cách của Prô-mê-tê bộc lộ qua lời thoại của chính nhân vật

Qua những lời tự bạch của Prô-mê-tê trong đoạn trích, có thể thấy nổi lên các nét tính cách sau:

- Giàu lòng tự trọng và sâu nặng nỗi đau tinh thần. Prô-mê-tê thừa nhận chỉ cần nhắc tới nỗi khổ của mình "đã là chua xót", mà im lặng thì "càng nặng nỗi đau thương". Đó là nỗi đau của một đấng cao cả bị hạ nhục, chứ không phải tiếng kêu than hèn yếu.
- Kiên cường, bất khuất, không run sợ trước cường quyền. Dù bị "đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn", thần vẫn đối diện với số phận bằng thái độ điềm tĩnh, dám nói thẳng về sự bất công của Thần Vương – thể hiện bản lĩnh của kẻ không cúi đầu.
- Trọng tình nghĩa, vị tha, đồng cảm với nỗi khổ chung. Thần không chỉ nghĩ đến bản thân mà xót xa cho cả hai bên – "Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng" – cho thấy tấm lòng rộng lớn, giàu yêu thương.
- Cao thượng, sẵn sàng chịu đựng vì lí tưởng. Prô-mê-tê chấp nhận cực hình như cái giá tất yếu của việc đứng về phía loài người, không hề hối tiếc hay phản bội lại điều mình tin là đúng.

→ Prô-mê-tê hiện lên là một nhân vật anh hùng bi tráng: đau đớn nhưng kiêu hãnh, chịu đựng nhưng bất khuất, giàu đức hi sinh và lòng nhân ái.

###

c) Thông điệp chính của văn bản

Văn bản ca ngợi tinh thần dũng cảm, bất khuất và đức hi sinh cao cả của người anh hùng dám đấu tranh chống lại cường quyền bạo ngược để bảo vệ con người và lẽ phải. Qua hình tượng Prô-mê-tê, tác phẩm khẳng định: ánh sáng của tri thức, của tự do và lòng nhân ái sẽ không bao giờ bị khuất phục trước bạo lực và sự tàn ác; đồng thời bày tỏ niềm trân trọng, ngợi ca những con người sẵn sàng chịu đau khổ, hi sinh bản thân vì hạnh phúc và sự tiến bộ của nhân loại.

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.