Giải Câu 6 trang 89 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Qua văn bản, bạn hiểu được những gì về phong trào Thơ mới và lối văn phê bình của Hoài Thanh?
(văn bản: Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh)
Gợi ý trả lời
Qua văn bản "Một thời đại trong thi ca" (Hoài Thanh), ta hiểu được những điều sau:
a) Về phong trào Thơ mới:
- *Tinh thần cốt lõi của Thơ mới nằm ở chữ "tôi".* Hoài Thanh chỉ ra điểm khác biệt căn bản giữa thơ cũ và thơ mới gói gọn trong sự đối lập giữa chữ "ta" và chữ "tôi": "Ngày trước là thời chữ ta, bây giờ là thời chữ tôi". Chữ "tôi" của Thơ mới là ý thức cá nhân, là cái tôi cá thể trỗi dậy đòi được khẳng định — điều mà thơ cũ (thơ trung đại) với tính phi ngã, cái "ta" chung của cộng đồng chưa từng có một cách tuyệt đối.
- *Cái "tôi" Thơ mới mang bi kịch của thời đại.* Khi cái tôi xuất hiện, nó "thật đáng thương" và "tội nghiệp": mất chỗ dựa vững chắc của cái ta cộng đồng, cái tôi rơi vào trạng thái cô đơn, bơ vơ, "thiếu một lòng tin đầy đủ". Bi kịch ấy phản ánh tâm trạng của cả một lớp thanh niên trí thức Việt Nam đương thời — mất nước, mất phương hướng. Các nhà thơ gửi bi kịch ấy vào tình yêu tiếng Việt, "dồn tình yêu quê hương trong tình yêu tiếng Việt", tìm vào quá khứ, vào thơ ca như một cách giải tỏa và cứu rỗi.
- *Thơ mới là một cuộc cách tân lớn, đa dạng phong cách.* Phong trào quy tụ nhiều gương mặt với cá tính riêng (Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên…), mỗi người một vẻ nhưng cùng chung tinh thần đề cao cái tôi cá nhân.
b) Về lối văn phê bình của Hoài Thanh:
- *Lập luận khoa học, chặt chẽ, giàu tính khái quát.* Ông nêu nguyên tắc so sánh (phải so sánh trên "đại thể", lấy cái hay sánh với cái hay), rồi đi đến khái quát bản chất thời đại bằng một tinh thần cốt lõi (chữ "tôi"). Cách triển khai mạch lạc, từ hiện tượng đến bản chất, từ cái riêng đến cái chung.
- *Giọng văn tinh tế, giàu cảm xúc và hình ảnh, thấm đẫm chất thơ.* Lời phê bình không khô khan lý lẽ mà mềm mại, trữ tình, nhiều khi như một áng văn nghệ thuật ("Đời chúng ta nằm trong vòng chữ tôi…", cách hình dung hồn thơ mỗi nhà thơ bằng những câu văn gợi cảm). Đây là nét đặc trưng làm nên một nhà phê bình "lấy hồn tôi để hiểu hồn người".
- *Thái độ trân trọng, thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc* với các nhà thơ và với cả thời đại; cái nhìn vừa khách quan khoa học vừa chan chứa tình yêu đối với thơ ca và tiếng Việt dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.