Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 3 trang 115 SGK Ngữ văn 11

Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật   Gợi ý trả lời

Đề bài

Để viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, người viết phải đảm bảo được những điều kiện gì?
(văn bản: Bài viết trích từ Tạp chí Toán học và Văn học trong nhà trường, số tháng 10/2022, tr. 29 – 31)

Gợi ý trả lời

Yêu cầu của đề: Xác định những điều kiện mà người viết cần bảo đảm khi tạo lập một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật (hội họa, âm nhạc, điêu khắc, điện ảnh, kiến trúc…). Dựa vào tri thức về kiểu bài ở Bài 3 (SGK Ngữ văn 11, Kết nối tri thức, tr. 116), có thể chỉ ra các điều kiện sau:

a) Hiểu biết về loại hình nghệ thuật và về tác phẩm được bàn luận
- Người viết phải nắm được đặc trưng của loại hình nghệ thuật mà tác phẩm thuộc về (ví dụ: hội họa thì chú ý đường nét, màu sắc, bố cục; âm nhạc thì chú ý giai điệu, tiết tấu; điện ảnh thì chú ý hình ảnh, âm thanh, dựng cảnh…).
- Phải trực tiếp tiếp xúc, quan sát, thưởng thức tác phẩm một cách kĩ lưỡng để nắm chắc nội dung và hình thức nghệ thuật của nó; đồng thời có những hiểu biết cần thiết về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

b) Xác định được vấn đề nghị luận và nêu được ý kiến, quan điểm riêng
- Người viết phải xác định rõ vấn đề cần bàn (giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật hay một phương diện nổi bật nào đó của tác phẩm).
- Trên cơ sở đó, trình bày được cảm nhận, đánh giá, quan điểm riêng của mình về tác phẩm một cách thuyết phục, thể hiện được sự rung cảm thẩm mĩ chân thực.

c) Có hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng chứng xác đáng
- Các ý kiến, nhận định phải được triển khai thành hệ thống luận điểm mạch lạc.
- Mỗi luận điểm phải được làm sáng tỏ bằng lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng cụ thể, tin cậy, lấy ngay từ chính các yếu tố, chi tiết của tác phẩm nghệ thuật được bàn luận.

d) Bảo đảm về bố cục, cách trình bày và ngôn ngữ
- Bài viết có bố cục đủ ba phần (mở bài giới thiệu tác phẩm và nêu vấn đề; thân bài lần lượt triển khai các luận điểm phân tích, đánh giá; kết bài khẳng định giá trị và ý nghĩa của tác phẩm).
- Diễn đạt trong sáng, dùng từ chính xác (nhất là các thuật ngữ của loại hình nghệ thuật), kết hợp hài hòa giữa lí lẽ sắc bén với cảm xúc, giọng điệu phù hợp để vừa có sức thuyết phục vừa truyền được cảm hứng thẩm mĩ cho người đọc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.