Giải Bài 3 trang 78 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Xác định các ý chính, ý phụ trong văn bản. Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ để tóm tắt các thông tin.
(văn bản: Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương)
Gợi ý trả lời
## Bài 3 (trang 79) — Văn bản "Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương"
Đây là một văn bản thông tin, vì vậy việc xác định ý chính – ý phụ dựa vào bố cục triển khai thông tin của văn bản, sau đó dùng phương tiện phi ngôn ngữ (sơ đồ) để tóm tắt.
### a) Xác định ý chính của văn bản
Ý chính (thông tin cốt lõi): Pa-ra-lim-pích là đại hội thể thao dành cho người khuyết tật, ra đời từ ý tưởng dùng thể thao như một liệu pháp để chữa lành những vết thương – cả thể chất lẫn tinh thần – cho các thương binh sau Chiến tranh thế giới thứ hai, và dần trở thành biểu tượng của nghị lực, khát vọng sống của con người.
Ý chính này được triển khai qua ba ý lớn (ba phần) của văn bản:
1. Nguồn gốc của Pa-ra-lim-pích – gắn với bác sĩ Lút-vích Gút-man (Ludwig Guttmann) và quan niệm dùng thể thao để điều trị, phục hồi cho các thương binh bị tổn thương cột sống.
2. Quá trình hình thành và phát triển – từ một cuộc thi nhỏ trong bệnh viện trở thành một đại hội thể thao quốc tế mang tên Pa-ra-lim-pích.
3. Ý nghĩa của Pa-ra-lim-pích – không chỉ chữa lành vết thương thể xác mà còn hàn gắn vết thương tinh thần, khơi dậy niềm tin, nghị lực sống cho người khuyết tật.
###
b) Xác định ý phụ (chi tiết làm rõ từng ý chính)
| Ý lớn (ý chính bộ phận) | Ý phụ (chi tiết, dẫn chứng, số liệu làm rõ) |
|---|---|
| (1) Nguồn gốc | - Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhiều quân nhân trở về mang thương tật nặng, nhất là chấn thương cột sống.<br>- Bác sĩ Gút-man chủ trương dùng thể thao như một phương pháp trị liệu, phục hồi chức năng và tinh thần cho họ. |
| (2) Quá trình phát triển | - Năm 1948, tại bệnh viện Xtốc Men-đơ-vin (Stoke Mandeville, Anh), tổ chức cuộc thi thể thao (bắn cung) cho các cựu binh khuyết tật, diễn ra đúng dịp khai mạc Thế vận hội Luân Đôn.<br>- Cuộc thi lớn dần, thu hút vận động viên nhiều nước tham gia → trở thành đại hội quốc tế.<br>- Năm 1960, kì Pa-ra-lim-pích chính thức đầu tiên được tổ chức tại Rô-ma (I-ta-li-a). |
| (3) Ý nghĩa | - "Chữa lành những vết thương" hiểu theo hai lớp nghĩa: vết thương thể xác (phục hồi sức khỏe, chức năng) và vết thương tinh thần (lấy lại niềm tin, lòng tự tin, ý chí).<br>- Pa-ra-lim-pích trở thành biểu tượng của nghị lực phi thường, khát vọng vượt lên số phận; lan tỏa thông điệp nhân văn về sự bình đẳng và hòa nhập. |
→ Quan hệ ý chính – ý phụ: mỗi ý phụ đều hướng về làm sáng tỏ một ý chính bộ phận, và cả ba ý chính bộ phận cùng phục vụ cho ý chính bao trùm nêu trong nhan đề: *Pa-ra-lim-pích – một lịch sử chữa lành những vết thương*.
###
c) Dùng phương tiện phi ngôn ngữ (sơ đồ) để tóm tắt thông tin
Có thể tóm tắt bằng một sơ đồ khối theo dòng thời gian (có thể vẽ thêm hình ảnh biểu tượng: người ngồi xe lăn, vòng tròn Agitos của Paralympic). Dưới đây là sơ đồ mô phỏng bằng chữ:
```
PA-RA-LIM-PÍCH
"Một lịch sử chữa lành những vết thương"
│
┌──────────────┬───────────────┬──────────────────┐
│ │ │ │
NGUỒN GỐC PHÁT TRIỂN Ý NGHĨA
│ │ │
• Sau Thế • 1948: thi • Chữa lành
chiến II bắn cung ở thể xác
• BS Gút-man Stoke • Chữa lành
dùng thể Mandeville tinh thần
thao trị • Thành đại • Biểu tượng
thương hội quốc tế nghị lực,
binh • 1960: kì khát vọng
Paralympic sống
đầu tiên ở
Rô-ma
```
Dạng sơ đồ thời gian (timeline) rút gọn:
```
Thế chiến II ──► 1948 (Stoke Mandeville) ──► Đại hội quốc tế ──► 1960 (Rô-ma: Paralympic đầu tiên)
(thương binh) (thể thao trị liệu) (mở rộng) (chính thức ra đời)
```
Sơ đồ giúp người đọc nắm nhanh trình tự thời gian – nguyên nhân – kết quả – ý nghĩa mà không cần đọc lại toàn bộ văn bản.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.