Giải Bài 2 trang 78 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Phân tích tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.
(văn bản: Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương)
Gợi ý trả lời
Phân tích tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản *Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương*
a) Nhận diện phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng
Trong văn bản thông tin này, bên cạnh kênh chữ (ngôn ngữ), tác giả còn sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ, tiêu biểu là:
- Hình ảnh (tranh/ảnh minh hoạ): ảnh chụp các vận động viên khuyết tật đang thi đấu, tranh ghép khắc hoạ hình ảnh người lính bị thương sau chiến tranh tập luyện thể thao, hình ảnh gắn với bác sĩ Gút-man (Guttmann) và Đại hội thể thao đầu tiên ở Xtốc Men-đơ-vin (Stoke Mandeville).
- Biểu tượng (lô-gô) của Paralympic: ba dải màu đỏ – xanh dương – xanh lá uốn lượn (biểu tượng *Agitos*, nghĩa là "Tôi chuyển động") cùng khẩu hiệu "Tinh thần trong sự chuyển động".
- Các số liệu, mốc thời gian được trình bày nổi bật (năm 1948, 1960…), góp phần tạo nên tính trực quan cho thông tin.
b) Phân tích tác dụng
*Thứ nhất*, các phương tiện phi ngôn ngữ minh hoạ trực quan, cụ thể hoá cho nội dung thông tin mà kênh chữ trình bày. Hình ảnh vận động viên khuyết tật thi đấu giúp người đọc hình dung rõ ràng, chân thực về sự nỗ lực phi thường và tinh thần vượt lên số phận – điều mà chỉ lời văn khó diễn tả hết.
*Thứ hai*, chúng tăng sức thuyết phục và độ tin cậy cho văn bản. Ảnh tư liệu lịch sử gắn với bác sĩ Gút-man và các kỳ đại hội là bằng chứng xác thực, khiến thông tin về quá trình hình thành, phát triển của Paralympic trở nên khách quan, đáng tin.
*Thứ ba*, chúng có tác dụng biểu cảm, khơi gợi cảm xúc. Hình ảnh những con người từng mang thương tật nay mạnh mẽ trên đường đua tác động mạnh đến tình cảm người đọc, làm nổi bật thông điệp "chữa lành những vết thương" – không chỉ vết thương thể xác mà cả vết thương tinh thần – đúng như nhan đề văn bản.
*Thứ tư*, biểu tượng *Agitos* và khẩu hiệu cô đọng ý nghĩa, tạo ấn tượng, dễ ghi nhớ, truyền tải tinh thần cốt lõi của phong trào Paralympic: ý chí vận động, vươn lên không ngừng.
*Thứ năm*, về hình thức, hình ảnh và số liệu nổi bật làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn, giảm cảm giác khô khan, hỗ trợ bố cục trực quan, giúp người đọc tiếp nhận thông tin nhanh và hứng thú hơn.
c) Kết luận
Phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, biểu tượng, số liệu) kết hợp chặt chẽ với kênh chữ, vừa minh hoạ – làm rõ, vừa tăng tính xác thực, vừa khơi gợi cảm xúc và tô đậm thông điệp nhân văn của văn bản. Nhờ đó, văn bản thông tin trở nên trực quan, thuyết phục và giàu sức lay động.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.