Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 6 trang 58 SGK Ngữ văn 11

Nhớ đồng (Tố Hữu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo bạn, hình ảnh nào trong bài thơ mang tính tượng trưng rõ nét hơn cả? Hãy làm rõ tính tượng trưng ở hình ảnh ấy.
(văn bản: Nhớ đồng - Tố Hữu)

Gợi ý trả lời

Lưu ý chung: Câu hỏi yêu cầu nêu quan điểm cá nhân, nên có thể chọn nhiều hình ảnh khác nhau (tiếng hò, cánh đồng, hình ảnh người nông dân vãi giống…). Dưới đây là một phương án tiêu biểu, chọn hình ảnh "tiếng hò" làm hình ảnh mang tính tượng trưng rõ nét nhất.

a) Chọn hình ảnh mang tính tượng trưng rõ nét nhất

Trong bài *Nhớ đồng*, hình ảnh mang tính tượng trưng rõ nét hơn cả là "tiếng hò" — âm thanh trở đi trở lại như một điệp khúc kết cấu toàn bài:

> *"Gì sâu bằng những trưa thương nhớ\
Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!"*

Tiếng hò xuất hiện ngay ở khổ mở đầu, được lặp lại nhiều lần và khép lại bài thơ, trở thành sợi chỉ xuyên suốt khơi dậy và liên kết mọi nỗi nhớ.

b) Làm rõ tính tượng trưng của hình ảnh "tiếng hò"

- Vượt khỏi nghĩa tả thực: "Tiếng hò" không chỉ là một âm thanh cụ thể vọng vào xà lim, mà trở thành *biểu tượng* cho cả thế giới bên ngoài song sắt — cho đồng quê, cho cuộc sống tự do mà người chiến sĩ đang bị cách biệt.

- Tượng trưng cho quê hương và sự sống: Chỉ một tiếng hò mà gợi dậy cả bức tranh đồng ruộng thân thuộc: "cồn thơm", "ruồng tre mát", "ô mạ xanh mơn mởn", "nương khoai ngọt sắn bùi", bóng dáng người dân cày "bàn tay vãi giống". Như vậy, âm thanh ấy tượng trưng cho toàn bộ hồn quê, cho nhịp sống lao động bình dị đang tiếp diễn ngoài kia.

- Tượng trưng cho nỗi cô đơn và khát vọng tự do: Tiếng hò gắn liền với cái "hiu quạnh", với nỗi "thương nhớ" dằng dặc của người tù; đồng thời chính nó lại thắp lên niềm khao khát được trở về với đồng ruộng, với cách mạng, với tự do.

- Giá trị gợi hơn tả (đặc trưng của thơ tượng trưng): Thay vì miêu tả trực tiếp cảnh bên ngoài, nhà thơ chỉ dùng một âm thanh mơ hồ, vang vọng để "đánh thức" cả một miền kí ức và cảm xúc. Tiếng hò vì thế có sức khơi gợi, lan tỏa, mang ý nghĩa tinh thần vượt xa bản thân một âm thanh — đó chính là biểu hiện của tính tượng trưng.

Kết luận: Nhờ được lặp lại như điệp khúc và chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa, hình ảnh "tiếng hò" trở thành hình ảnh tượng trưng tiêu biểu: biểu tượng cho quê hương, cho sự sống tự do bên ngoài và cho nỗi nhớ, niềm khát khao tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.