Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 5 trang 69 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng (Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trên cơ sở dàn ý bài viết đã lập ở câu 4, hãy chuẩn bị dàn ý cho bài nói và tập luyện cách trình bày.

Gợi ý trả lời

Lưu ý chung: Câu 5 yêu cầu chuyển *dàn ý bài viết* (nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện – đã lập ở câu 4) thành *dàn ý bài nói* rồi tập trình bày. Bài nói khác bài viết ở chỗ: gọn hơn, ý rõ ràng, có lời chào – dẫn dắt – tương tác với người nghe, dùng câu ngắn, có từ nối để người nghe dễ theo dõi. Dưới đây minh hoạ với tác phẩm "Dưới bóng hoàng lan" (Thạch Lam) – bạn thay bằng truyện đã chọn ở câu 4.

a) Chuẩn bị dàn ý bài nói

*Mở đầu (chào – nêu vấn đề):*
- Chào thầy cô và các bạn, tự giới thiệu.
- Giới thiệu tác phẩm và tác giả; nêu *ấn tượng chung* và vấn đề sẽ trình bày: vẻ đẹp của tình cảm gia đình, quê hương qua ngòi bút tinh tế của Thạch Lam.

*Triển khai (các luận điểm, mỗi luận điểm một ý lớn):*
- Luận điểm 1 – Chủ đề: Truyện ca ngợi tình thân, sự bình yên và nỗi nhớ quê trong tâm hồn nhân vật Thanh. Dẫn chứng: cảnh Thanh trở về ngôi nhà của bà, cảm giác "mát hẳn cả người".
- Luận điểm 2 – Nhân vật: Thanh (nhạy cảm, giàu tình cảm), người bà (hiền từ, tảo tần), Nga (dịu dàng, kín đáo). Phân tích tâm trạng Thanh qua dòng hồi ức và những rung động đầu đời.
- Luận điểm 3 – Nét đặc sắc nghệ thuật: Truyện "không có cốt truyện", giàu chất thơ; ngôi kể thứ ba nhưng trần thuật theo điểm nhìn nhân vật (quyền năng của người kể chuyện – đúng chủ đề Bài 7); hình ảnh *hương hoàng lan* làm biểu tượng xuyên suốt; giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế.
- Đánh giá: Khẳng định giá trị nhân văn và sức hấp dẫn riêng của phong cách Thạch Lam.

*Kết thúc:*
- Khái quát lại ý nghĩa tác phẩm, nêu cảm nghĩ cá nhân.
- Cảm ơn và mời người nghe trao đổi.

*Phương tiện hỗ trợ (dự kiến):* sơ đồ luận điểm, một vài câu văn trích dẫn tiêu biểu, có thể dùng slide/ảnh hoa hoàng lan.

b) Tập luyện cách trình bày
- Chuyển ý viết dài thành *gạch đầu dòng từ khoá* để nói tự nhiên, không đọc nguyên văn.
- Luyện nói to, rõ, tốc độ vừa phải; nhấn giọng ở luận điểm và dẫn chứng quan trọng.
- Dùng từ nối: *trước hết, bên cạnh đó, đặc biệt là, tóm lại…* để mạch nói liền lạc.
- Kết hợp ánh mắt, cử chỉ, nét mặt; tương tác bằng câu hỏi gợi mở với người nghe.
- Canh thời gian (khoảng 5–7 phút); tập trước gương hoặc với bạn, ghi âm nghe lại để chỉnh ngữ điệu, bỏ từ thừa.
- Dự kiến câu hỏi phản hồi và chuẩn bị trả lời ngắn gọn.

*→ Bạn áp dụng khung trên cho chính tác phẩm đã phân tích ở câu 4, rồi tập trình bày nhiều lần cho thành thạo.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.