Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 3 trang 69 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng (Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu những dấu hiệu có thể giúp ta nhận biết lời nhân vật trong tác phẩm truyện. Lời nhân vật trong truyện thường tồn tại ở những dạng nào?

Gợi ý trả lời

a) Những dấu hiệu giúp nhận biết lời nhân vật trong tác phẩm truyện

Trong văn bản truyện, bên cạnh lời của người kể chuyện còn có lời của các nhân vật. Có thể nhận biết lời nhân vật qua những dấu hiệu sau:

- Dấu hiệu hình thức (dấu câu, cách trình bày): Lời nhân vật thường được tách riêng và đánh dấu bằng *dấu gạch ngang đầu dòng* (khi trình bày lời đối thoại), hoặc đặt trong *dấu ngoặc kép* và thường đứng sau *dấu hai chấm*. Nhờ đó, lời nhân vật được phân biệt rạch ròi với lời người kể chuyện.

- Dấu hiệu dẫn dắt của người kể chuyện: Lời nhân vật thường đi kèm những từ ngữ chỉ hành động nói năng, cảm nghĩ như *nói, hỏi, đáp, bảo, thưa, kêu lên, thầm nghĩ, tự nhủ…*, hoặc gắn với tên (danh xưng) của nhân vật đang phát ngôn, giúp ta xác định ai là người nói.

- Dấu hiệu về đặc điểm ngôn ngữ: Lời nhân vật mang dấu ấn riêng, phù hợp với *tính cách, lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vị thế xã hội, hoàn cảnh* của nhân vật, thể hiện qua cách xưng hô, giọng điệu, vốn từ… Đặc điểm ngôn ngữ cá thể hóa này khác với giọng kể chung của người kể chuyện.

b) Những dạng tồn tại của lời nhân vật

Lời nhân vật trong truyện thường tồn tại ở các dạng:

- Lời đối thoại: lời trao đổi, nói năng trực tiếp giữa các nhân vật với nhau (có người nói, người nghe và đáp lại).

- Lời độc thoại: lời nhân vật tự nói to thành tiếng một mình, không hướng tới ai để đối đáp.

- Lời độc thoại nội tâm: lời nói thầm bên trong, là tiếng nói của ý nghĩ, tâm trạng mà nhân vật tự nói với chính mình, không phát ra thành tiếng; dạng này giúp bộc lộ thế giới nội tâm sâu kín của nhân vật.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.