Giải Câu 6 trang 58 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Cảnh chia tay của hai nhân vật lúc xuân sang gợi lên cho bạn những cảm nghĩ gì về các nhân vật và cuộc đời? Nếu rơi vào hoàn cảnh tương tự, bạn ứng xử ra sao?
(văn bản: Một chuyện đùa nho nhỏ - Sê-khốp (A. Chekhov), Phan Hồng Giang dịch)
Gợi ý trả lời
a) Cảnh chia tay lúc xuân sang gợi cảm nghĩ về các nhân vật
Vào một ngày tháng Ba, khi mùa xuân đến, tuyết tan, nhân vật "tôi" sắp đi Pê-téc-bua và đến từ biệt Na-đi-a. Hai người đứng bên hàng rào, qua khe hở nhìn sang khu vườn của nhau; gió lại đưa đến tai Na-đi-a câu nói quen thuộc "Na-đi-a, anh yêu em!". Cảnh chia tay ấy gợi lên nhiều cảm nghĩ:
- Về Na-đi-a: cô là người khao khát yêu thương, trân trọng và nâng niu kỉ niệm. Dù không biết ai đã nói câu ấy, cô vẫn coi đó là "những phút giây hạnh phúc nhất, cảm động nhất, đẹp đẽ nhất" của đời mình. Cô đáng thương vì sống trong sự mơ hồ, nhưng cũng đáng quý vì tâm hồn trong sáng, biết giữ gìn điều tốt đẹp.
- Về nhân vật "tôi": anh hiện lên vừa đáng trách vừa đáng cảm thông. Trò đùa của anh ban đầu chỉ là một thú vui vô hại, nhưng đến lúc chia tay, chính anh cũng "không hiểu nổi" vì sao mình lại nói câu đùa ấy. Khoảnh khắc bâng khuâng cho thấy trong lòng anh cũng có một chút tình cảm, một chút nuối tiếc, nhưng anh đã bỏ lỡ, để tất cả trôi qua trong sự lửng lơ, không dám hoặc không đủ nghiêm túc để nói thật lòng.
b) Cảm nghĩ về cuộc đời
Cảnh chia tay lúc xuân sang — mùa của sự sống và hi vọng — lại chính là lúc hai tâm hồn vĩnh viễn xa nhau, gợi lên nỗi buồn man mác về những điều dang dở trong cuộc đời:
- Hạnh phúc nhiều khi thật mong manh, chỉ vì một trò đùa, một sự ngập ngừng, một lời không dám nói thật mà con người có thể bỏ lỡ nhau mãi mãi.
- Trong cuộc sống, có những kỉ niệm đẹp lại nảy sinh từ sự hiểu lầm; và con người thường nâng niu những ảo ảnh hạnh phúc hơn là sự thật phũ phàng.
- Cuộc đời có những dư vị bâng khuâng, tiếc nuối khó gọi tên — như chính tâm trạng mơ hồ của cả hai nhân vật khi mùa xuân đến mà tình cảm thì khép lại.
c) Nếu rơi vào hoàn cảnh tương tự, bạn ứng xử ra sao? *(trình bày suy nghĩ của riêng mình)*
Đây là câu hỏi mở, có thể trình bày theo quan điểm cá nhân. Gợi ý một hướng trả lời:
- Nếu là người đùa (như nhân vật "tôi"): em sẽ không để trò đùa kéo dài đến mức làm tổn thương người khác. Trước khi chia tay, em sẽ nói rõ sự thật, hoặc nếu thật sự có tình cảm thì dũng cảm bày tỏ một cách chân thành, để không phải nuối tiếc về sau. Yêu thương và lời nói cần sự trung thực, không nên biến tình cảm của người khác thành một trò vui.
- Nếu là người được "tỏ tình" (như Na-đi-a): em sẽ bình tĩnh tìm hiểu sự thật thay vì chỉ sống với cảm xúc mơ hồ, để có thể chủ động với hạnh phúc của mình, dám hỏi, dám đối diện, không để những điều quan trọng trôi qua trong sự lửng lơ.
Nhìn chung, bài học rút ra là: hãy sống chân thành, dũng cảm nói ra tình cảm thật và trân trọng những khoảnh khắc, những con người đến trong đời mình, đừng để sự ngập ngừng hay những trò đùa vô tâm cướp đi hạnh phúc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.