Giải Câu 4 trang 58 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Sau lần trượt tuyết đầu tiên, từ khi nảy sinh ý đùa với Na-đi-a, những hành động, cử chỉ, lời nói nào của nhân vật “tôi” cho thấy anh không còn khả năng đồng cảm với Na-đi-a nữa? Vì sao có thể nói nhân vật “tôi” cũng chính là người mất mát sau “một chuyện đùa nho nhỏ” của mình?
(văn bản: Một chuyện đùa nho nhỏ - Sê-khốp (A. Chekhov), Phan Hồng Giang dịch)
Gợi ý trả lời
a) Những hành động, cử chỉ, lời nói cho thấy nhân vật "tôi" không còn khả năng đồng cảm với Na-đi-a
- Khi mùa xuân đến, tuyết tan, không còn những buổi trượt tuyết, Na-đi-a vẫn khắc khoải khao khát được nghe lại câu "Na-đi-a, anh yêu em!". Nàng buồn bã, đau khổ nhìn về phía quả đồi; còn nhân vật "tôi" thì chỉ lặng lẽ đứng quan sát nàng một cách dửng dưng, xa lạ, thờ ơ trước tâm trạng giằng xé vừa sợ hãi vừa mong mỏi của nàng.
- Chi tiết tiêu biểu nhất: vào ngày trước khi đi Pê-téc-bua, khi một luồng gió thoảng qua, "tôi" nép qua kẽ hở hàng rào và khẽ nói lần cuối "Na-đi-a, anh yêu em!" khiến nàng bừng sáng, sung sướng, giơ tay đón gió. Nhưng với "tôi", câu nói ấy giờ chỉ còn là một trò đùa buông ra trong giây lát rồi quên — anh nói lén, không dám đối diện, không còn thực sự rung động hay thấu hiểu khát khao của nàng.
- Ngay sau đó, "tôi" thản nhiên vào nhà thu xếp hành lí để đi Pê-téc-bua, dứt khoát khép lại "chuyện đùa" và rời xa Na-đi-a, không mảy may bận tâm đến nỗi hụt hẫng, khổ tâm mà chính trò đùa của mình đã gây ra cho nàng.
→ Những chi tiết đó cho thấy nhân vật "tôi" đã đánh mất sự rung động, thấu hiểu và sẻ chia ban đầu; anh trở nên vô cảm, không còn khả năng đồng cảm với người con gái mà trò đùa của mình đã làm tổn thương.
b) Vì sao có thể nói nhân vật "tôi" cũng chính là người mất mát sau "một chuyện đùa nho nhỏ" của mình
- Trò đùa tưởng "nho nhỏ", vô hại ấy thực chất đã tước đi của chính anh một tình cảm chân thành, đẹp đẽ. Câu "Na-đi-a, anh yêu em!" rất có thể là tiếng lòng thật, nhưng vì giấu sau một trò đùa nên anh đã tự đánh mất cơ hội được yêu và được đáp lại.
- Nhiều năm sau, khi đã lớn tuổi nhớ lại, nhân vật "tôi" không sao lí giải nổi vì sao mình lại nói đùa, vì sao lại làm như thế. Chính sự hoài niệm, băn khoăn, nuối tiếc ấy chứng tỏ kỉ niệm với Na-đi-a là điều quý giá với anh — và anh đã vĩnh viễn để nó tuột khỏi tay.
- Trong khi Na-đi-a dù sao vẫn giữ được một kỉ niệm đẹp, một niềm hạnh phúc mơ hồ để nâng niu suốt đời, thì nhân vật "tôi" chẳng còn lại gì ngoài sự trống rỗng và niềm tiếc nuối về một tình yêu, một hạnh phúc từng ở trong tầm tay mà mình tự đánh mất.
→ Vì vậy, sau "một chuyện đùa nho nhỏ", người chịu mất mát sâu xa hơn cả lại chính là nhân vật "tôi": anh đánh mất tình yêu, đánh mất khả năng sống chân thành và đồng cảm, để rồi mang theo niềm ân hận, nuối tiếc khôn nguôi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.