Giải Bài 3 trang 70 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Đọc lại tất cả tác phẩm thơ đã học trong bài. Sưu tầm, tập hợp một số bài thơ khác cùng thể thơ hoặc cùng đề tài và ghi chép ngắn gọn những điều bạn tâm đắc khi đọc những bài thơ đó.
Gợi ý trả lời
> Lưu ý: Đây là bài tập thực hành mở rộng (sưu tầm – ghi chép), không có "đáp số" cố định; lời giải dưới đây là một mẫu tham khảo. Các tác phẩm thơ đã học trong bài (Bài *Vẻ đẹp của thơ ca*) gồm: Chùm thơ hai-cư Nhật Bản (Ba-sô, Chi-y-ô, Ít-sa), Thu hứng (*Cảm xúc mùa thu*) – Đỗ Phủ, Mùa xuân chín – Hàn Mặc Tử (và bài đọc mở rộng *Cánh đồng* – Ngân Hoa).
a) Đọc lại và phân nhóm các tác phẩm đã học
Khi đọc lại, có thể phân nhóm theo hai tiêu chí để dễ sưu tầm thêm:
- Theo thể thơ:
- *Thu hứng* – thơ Đường luật thất ngôn bát cú (luật Đường).
- *Chùm thơ hai-cư* – thể hai-cư (haiku) ngắn gọn, giàu khoảng lặng.
- *Mùa xuân chín* – thơ bảy chữ hiện đại mang màu sắc lãng mạn.
- Theo đề tài:
- Đề tài mùa thu – nỗi niềm thế sự, nhớ quê: *Thu hứng*.
- Đề tài thiên nhiên – khoảnh khắc giao hòa: chùm hai-cư.
- Đề tài mùa xuân – sức sống và tình yêu đời: *Mùa xuân chín*.
b) Sưu tầm, tập hợp một số bài thơ cùng thể thơ hoặc cùng đề tài
*Cùng đề tài mùa thu (gợi từ "Thu hứng"):*
1. *Thu điếu* (Câu cá mùa thu) – Nguyễn Khuyến.
2. *Thu vịnh*, *Thu ẩm* – Nguyễn Khuyến.
3. *Tiếng thu* – Lưu Trọng Lư.
4. *Đây mùa thu tới* – Xuân Diệu.
*Cùng thể hai-cư (gợi từ chùm thơ Nhật Bản):*
5. Các bài hai-cư khác của Ba-sô (bài "ao cũ – con ếch nhảy vào – vang tiếng nước"), Bu-son, Chi-y-ô (bài "hoa triêu nhan") viết về trăng, hoa anh đào, tiếng ve… (Lưu ý: bài *hoa triêu nhan* vốn là của Chi-y-ô và chính là một trong các bài đã học, nên khi sưu tầm thêm nên tìm những bài khác của các nhà thơ này.)
*Cùng đề tài mùa xuân / cùng thể bảy chữ (gợi từ "Mùa xuân chín"):*
6. *Vội vàng* – Xuân Diệu.
7. *Mùa xuân nho nhỏ* – Thanh Hải.
8. *Chợ Tết* – Đoàn Văn Cừ.
c) Ghi chép ngắn gọn những điều tâm đắc
- "Thu điếu" (Nguyễn Khuyến): Cùng viết về mùa thu như *Thu hứng* nhưng là mùa thu thuần Việt – ao thu, chiếc lá vàng, trời xanh ngắt. Em tâm đắc ở cái "tĩnh": cảnh rất khẽ ("Sóng biếc theo làn hơi gợn tí") làm nổi bật nỗi cô đơn, u hoài của nhà thơ, gần với tâm trạng "nhớ nước" của Đỗ Phủ.
- "Tiếng thu" (Lưu Trọng Lư): Mùa thu được cảm nhận bằng *âm thanh* và cảm giác mơ hồ ("Em không nghe mùa thu…"). Điều tâm đắc là cách thơ hiện đại dùng nhạc điệu và câu hỏi tu từ để gợi, chứ không tả – khác với lối tả cảnh ngụ tình chặt chẽ của thơ Đường.
- Bài hai-cư "ao cũ" của Ba-sô: Em thích sự cô đọng tối đa – chỉ vài hình ảnh (ao cũ, con ếch, tiếng nước) mà mở ra cả một khoảnh khắc giác ngộ. Điều tâm đắc là "khoảng trống" để người đọc tự lấp đầy, đúng tinh thần hai-cư đã học.
- "Vội vàng" (Xuân Diệu): Cùng ngợi ca sức sống mùa xuân như *Mùa xuân chín*, nhưng ở đây là niềm khát khao giao cảm mãnh liệt, cuống quýt với thời gian. Em tâm đắc ở quan niệm sống tích cực: yêu và tận hưởng từng khoảnh khắc của tuổi trẻ và thiên nhiên.
> Cách trình bày khi làm bài: nên lập một bảng/sổ tay nhỏ gồm 3 cột *(Tên bài – tác giả | Thể thơ/đề tài | Điều tâm đắc 2–3 câu)* để tập hợp cho gọn và dễ bổ sung dần.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.