Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 3 trang 64 SGK Ngữ văn 10

Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Người viết đã đánh giá bài thơ như thế nào? Nêu nhận xét khái quát về tính thuyết phục của đánh giá đó.
(văn bản: Mùa xuân xanh – Nguyễn Bính (qua bài viết phân tích của Nhóm biên soạn))

Gợi ý trả lời

a) Người viết đã đánh giá bài thơ "Mùa xuân xanh" như thế nào?

- Về nội dung – cảm xúc: Người viết khẳng định đây là một bài thơ xuân tươi tắn, trong trẻo, tràn đầy sức sống và niềm vui. Mùa xuân trong thơ Nguyễn Bính không được vẽ bằng những biểu tượng ước lệ quen thuộc mà hiện lên qua một gam màu chủ đạo – màu xanh (cỏ xanh, lá xanh, trời xanh, thôn xanh…), gợi cảm giác non tơ, thanh khiết và căng tràn nhựa sống. Qua đó, người viết đánh giá bài thơ thể hiện một tình yêu đời, yêu cuộc sống và một rung động tình yêu đôi lứa kín đáo, e ấp, rất hồn nhiên.

- Về nghệ thuật: Người viết đánh giá cao chất "chân quê" đặc trưng của hồn thơ Nguyễn Bính – giọng điệu mộc mạc, giản dị, gần gũi với ca dao, dân ca; cách dùng từ ngữ, hình ảnh bình dị mà gợi cảm; việc lặp lại và điểm xuyết sắc xanh tạo nên một không gian xuân hài hòa, trong sáng. Nhà thơ đã làm mới một đề tài cũ (mùa xuân) bằng một cách cảm, cách nhìn riêng.

- Đánh giá chung (kết luận của người viết): "Mùa xuân xanh" là một bài thơ xuân đẹp, tiêu biểu cho phong cách thơ trữ tình đậm màu sắc dân gian, đồng quê của Nguyễn Bính; bài thơ có giá trị thẩm mĩ và sức sống lâu bền, để lại ấn tượng về một mùa xuân thanh tân của thiên nhiên và của lòng người.

→ Như vậy, người viết đánh giá bài thơ một cách trân trọng, khẳng định giá trị cả về nội dung lẫn nghệ thuật, nhấn mạnh nét độc đáo trong cách Nguyễn Bính cảm nhận và thể hiện mùa xuân.

b) Nhận xét khái quát về tính thuyết phục của đánh giá đó

- Đánh giá của người viết có tính thuyết phục cao, bởi:
+ Mỗi nhận định đều gắn với bằng chứng lấy trực tiếp từ văn bản (các hình ảnh, từ ngữ chỉ màu xanh, giọng điệu, kết cấu bài thơ) chứ không nói chung chung, cảm tính.
+ Lí lẽ phân tích đi từ hình thức nghệ thuật đến nội dung – cảm xúc, cho thấy mối quan hệ giữa cái hay của câu chữ và cái sâu của tình ý; cách lập luận mạch lạc, có mở – triển khai – kết.
+ Đánh giá đặt bài thơ trong phong cách chung của Nguyễn Bính (chất "chân quê", gần ca dao), nên vừa làm rõ cái riêng của tác phẩm vừa có cơ sở văn học sử đáng tin.

- Có thể bổ sung để đánh giá thêm khách quan: người viết chủ yếu ngợi ca mà chưa chỉ ra mặt hạn chế hay những cách hiểu khác, nên ở một vài chỗ nhận xét còn nghiêng về cảm hứng khẳng định. Tuy nhiên, điều này không làm giảm giá trị bài viết, vì những khen ngợi ấy đều có căn cứ xác đáng từ văn bản.

→ Tóm lại, đánh giá của người viết thỏa đáng và thuyết phục: vừa chính xác, vừa tinh tế, giúp người đọc nhận ra và đồng tình với vẻ đẹp của "Mùa xuân xanh".

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.