Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 1 trang 58 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt: Lỗi dùng từ, lỗi về trật tự từ và cách sửa   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy tìm lỗi dùng từ trong các câu sau và nêu cách sửa lỗi thích hợp:

a) Nhà thơ Cô-ba-y-a-si Ít-sa là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thơ hai-cư Nhật Bản.

b) Đề tài, chủ đề, cảm hứng cũng như nội dung của các bài thơ hai-cư rất đa dạng, khác nhau.
c. Bài thơ Thu hứng là một trong những thi phẩm nổi tiếng của Đỗ Phủ.

d. Nhà thơ đã mượn trí tưởng tượng của mình để tái hiện bằng ngôn từ một khung cảnh thiên nhiên tràn đầy sức sống.

e. Được sinh ra trong một gia đình trí thức, từ nhỏ, nhà văn X đã là một cậu bé say mê đọc sách.

g. Bài thơ Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử kết lại bằng hình ảnh của nhân vật trữ tình – người phụ nữ nhọc nhằn gánh thóc trên bãi cát trắng.

h. Hình ảnh hoa triêu nhan vướng dây gàu khiến nhân vật trữ tình trong bài thơ của Chi-y-ô rất ư bất ngờ.

Gợi ý trả lời

a) *"Nhà thơ Cô-ba-y-a-si Ít-sa là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất..."*
- Lỗi: lặp từ — "nhà thơ" xuất hiện hai lần trong một câu, gây nặng nề, dư thừa.
- Cách sửa: bỏ bớt một từ "nhà thơ".
- Câu sửa: *Cô-ba-y-a-si Ít-sa là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thơ hai-cư Nhật Bản.*

b) *"...rất đa dạng, khác nhau."*
- Lỗi: dùng thừa từ (lặp nghĩa) — "đa dạng" đã bao hàm ý "khác nhau", dùng cả hai là trùng lặp.
- Cách sửa: bỏ "khác nhau".
- Câu sửa: *Đề tài, chủ đề, cảm hứng cũng như nội dung của các bài thơ hai-cư rất đa dạng.*

c) *"Bài thơ Thu hứng là một trong những thi phẩm nổi tiếng của Đỗ Phủ."*
- Lỗi: lặp nghĩa giữa từ thuần Việt và từ Hán Việt — "thi" trong "thi phẩm" nghĩa là "thơ", nên "bài thơ" và "thi phẩm" trùng nghĩa.
- Cách sửa: bỏ chữ "Bài thơ" ở đầu (hoặc đổi "thi phẩm" thành "tác phẩm").
- Câu sửa: *Thu hứng là một trong những thi phẩm nổi tiếng của Đỗ Phủ.*

d) *"Nhà thơ đã mượn trí tưởng tượng của mình để tái hiện..."*
- Lỗi: dùng từ không đúng nghĩa — trí tưởng tượng là năng lực của chính nhà thơ, không thể "mượn"; "mượn" kết hợp với "của mình" là mâu thuẫn.
- Cách sửa: bỏ "mượn" (hoặc thay bằng "dùng/vận dụng").
- Câu sửa: *Nhà thơ đã dùng trí tưởng tượng của mình để tái hiện bằng ngôn từ một khung cảnh thiên nhiên tràn đầy sức sống.*

e) *"...từ nhỏ, nhà văn X đã là một cậu bé say mê đọc sách."*
- Lỗi: dùng từ không phù hợp (sai về logic ngữ nghĩa) — khi còn "từ nhỏ", "là một cậu bé" thì nhân vật chưa thể là "nhà văn".
- Cách sửa: bỏ từ "nhà văn" (chỉ gọi tên X).
- Câu sửa: *Được sinh ra trong một gia đình trí thức, từ nhỏ, X đã là một cậu bé say mê đọc sách.*

g) *"...kết lại bằng hình ảnh của nhân vật trữ tình – người phụ nữ nhọc nhằn gánh thóc..."*
- Lỗi: dùng từ không đúng nghĩa (sai khái niệm) — người phụ nữ gánh thóc chỉ là *hình ảnh* được nói tới trong bài, không phải *nhân vật trữ tình* (chủ thể bộc lộ cảm xúc). Đồng nhất hai đối tượng này là sai.
- Cách sửa: bỏ cụm "của nhân vật trữ tình".
- Câu sửa: *Bài thơ Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử kết lại bằng hình ảnh người phụ nữ nhọc nhằn gánh thóc trên bãi cát trắng.* (Lưu ý thêm: theo nguyên tác, đó là "dọc bờ sông trắng", không phải "bãi cát trắng".)

h) *"...khiến nhân vật trữ tình... rất ư bất ngờ."*
- Lỗi: dùng từ không hợp phong cách — "rất ư" mang sắc thái khẩu ngữ, không phù hợp với văn bản nghị luận/phân tích.
- Cách sửa: thay bằng "rất" hoặc "vô cùng".
- Câu sửa: *Hình ảnh hoa triêu nhan vướng dây gàu khiến nhân vật trữ tình trong bài thơ của Chi-y-ô vô cùng bất ngờ.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.