Giải Bài 4 trang 45 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Phân tích sự thay đổi trong ngôn ngữ và thái độ của Giăng Van-giăng đối với Gia-ve theo diễn biến của câu chuyện được kể.
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô)
Gợi ý trả lời
Phân tích sự thay đổi trong ngôn ngữ và thái độ của Giăng Van-giăng đối với Gia-ve
Trong đoạn trích, thái độ của Giăng Van-giăng đối với Gia-ve biến chuyển rõ rệt, lấy cái chết của Phăng-tin làm ranh giới. Có thể phân tích theo hai chặng và rút ra ý nghĩa.
a) Chặng trước – khi Phăng-tin còn sống: ngôn ngữ nhún nhường, thái độ nhẫn nhịn, cầu xin.
- Lúc này Giăng Van-giăng vẫn đang là thị trưởng Ma-đơ-len, nhưng trước mặt Gia-ve, ông hoàn toàn mềm mỏng, hạ mình. Ông không dùng quyền của một thị trưởng để ra lệnh mà chỉ *nói nhỏ*, *thì thầm*, cố giữ cho Phăng-tin đang ốm nặng khỏi hoảng sợ.
- Ngôn ngữ mang sắc thái van nài, thương lượng: ông xin Gia-ve cho mình *ba ngày* để đi tìm đứa con của Phăng-tin, lời lẽ nhẫn nhịn, chấp nhận quyền lực của Gia-ve.
- Thái độ ấy bắt nguồn từ tình thương dành cho Phăng-tin: ông đặt sự yên ổn của người đàn bà khốn khổ lên trên danh dự và sự an toàn của bản thân, sẵn sàng chịu lép vế để không khiến bà tuyệt vọng.
b) Chặng sau – khi Phăng-tin đã chết: ngôn ngữ mạnh mẽ, uy quyền; thái độ quyết liệt, chủ động lấn át.
- Khi chứng kiến Phăng-tin tắt thở vì hoảng loạn, con người Giăng Van-giăng đổi hẳn: từ kẻ cầu xin, ông trở thành người cầm quyền thực sự trong tình huống. Ông không còn nói nhỏ mà lên tiếng kết tội Gia-ve: *"Anh đã giết chết người đàn bà này rồi đó."*
- Ngôn ngữ trở nên lạnh lùng, dứt khoát, đầy uy lực và đe dọa: ông ra lệnh, cảnh cáo Gia-ve đừng quấy rầy mình lúc này. Kèm theo hành động giật gãy thanh giường – một cử chỉ biểu dương sức mạnh khiến chính Gia-ve cũng phải chùn lại.
- Thái độ chuyển từ bị động, nhẫn nhịn sang chủ động, áp đảo. Giờ đây Gia-ve mới là kẻ e dè, còn Giăng Van-giăng hoàn toàn làm chủ không gian và tình thế.
c) Ý nghĩa của sự thay đổi.
- Sự chuyển biến làm bật nổi nhan đề "Người cầm quyền khôi phục uy quyền": uy quyền đích thực không đến từ chức vị hay luật pháp (như Gia-ve), mà từ nhân cách, tình thương và lẽ phải. Khi Phăng-tin còn sống, Giăng Van-giăng nhún mình vì thương; khi bà chết, ông đứng dậy vì công lý và lòng nhân.
- Qua đó, Huy-gô thể hiện tư tưởng nhân đạo và niềm tin vào sức mạnh của cái thiện: con người chân chính có thể khuất phục cả bạo quyền lạnh lùng. Nghệ thuật tương phản (nhỏ nhẹ – mạnh mẽ, cầu xin – ra lệnh, bị động – chủ động) và phóng đại lãng mạn được dùng để khắc họa vẻ đẹp phi thường của nhân vật.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.