Giải Bài 3 trang 45 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Qua lời của người kể chuyện, nhân vật Gia-ve hiện lên như thế nào? Hãy nhận xét về thái độ của người kể chuyện đối với nhân vật này.
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô)
Gợi ý trả lời
Phân tích nhân vật Gia-ve qua lời người kể chuyện và thái độ của người kể chuyện
Trong đoạn trích, Gia-ve được khắc họa chủ yếu qua lời của người kể chuyện, với một loạt hình ảnh so sánh, ẩn dụ mang sắc thái đánh giá rõ rệt. Có thể làm rõ qua các ý sau:
a) Chân dung nhân vật Gia-ve qua lời người kể chuyện
- Ngoại hình, giọng nói, hành động được miêu tả như của một con thú dữ, một ác quỷ: Người kể chuyện so sánh Gia-ve với "con ác thú", "con chó dữ"; tiếng nói của hắn "không phải là tiếng người nói mà là tiếng thú gầm"; cái nhìn của hắn "như cái móc sắt" từng quen kéo giật vào hắn biết bao kẻ khốn khổ. Bộ mặt, điệu cười phô cả hai hàm răng được ví với loài ác thú. Những hình ảnh ấy tước đi tính người của Gia-ve, biến hắn thành hiện thân của sự tàn bạo, lạnh lùng.
- Bản chất: tàn nhẫn, vô cảm, mù quáng phục tùng cường quyền: Gia-ve đại diện cho pháp luật hà khắc, cho bộ máy cầm quyền tư sản. Hắn truy đuổi Giăng Van-giăng không chút động lòng, bất chấp hoàn cảnh đáng thương của Phăng-tin đang hấp hối. Hắn quát tháo, chà đạp lên niềm hi vọng cuối cùng của người mẹ khốn khổ (phũ phàng tuyên bố không có ông thị trưởng nào nữa), gián tiếp đẩy Phăng-tin đến cái chết. Với hắn chỉ có "trật tự", "luật pháp", không hề có lòng thương người.
- Sự đối lập làm nổi bật bản chất ấy: Hình tượng Gia-ve được đặt bên cạnh Giăng Van-giăng (người cầm quyền khôi phục uy quyền bằng tình thương) để tương phản: một bên là cái ác nhân danh quyền lực, một bên là cái thiện, lòng nhân ái. Qua đối lập đó, sự độc ác, nhỏ nhen, phi nhân tính của Gia-ve càng hiện rõ.
b) Thái độ của người kể chuyện đối với nhân vật Gia-ve
- Người kể chuyện không hề trung lập mà bộc lộ rõ thái độ ghê tởm, lên án, phê phán nhân vật Gia-ve. Điều này thể hiện qua hệ thống từ ngữ, hình ảnh so sánh, ẩn dụ đều quy chiếu Gia-ve về loài thú dữ, ác quỷ — những hình ảnh mang sắc thái miệt thị, tố cáo.
- Thái độ đó cũng là cách nhà văn Huy-gô lên án cả một thứ pháp luật, cường quyền tàn bạo, vô nhân đạo mà Gia-ve là đại diện; đồng thời bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc với những con người khốn khổ (Phăng-tin, Giăng Van-giăng) bị guồng máy ấy chà đạp.
- Qua đó bộc lộ tư tưởng nhân đạo và niềm tin của tác giả: cái ác, cái tàn bạo dù nhân danh quyền lực vẫn đáng bị phê phán; chỉ có tình thương, lòng nhân ái mới thực sự "khôi phục uy quyền" của con người.
Kết luận: Qua lời người kể chuyện, Gia-ve hiện lên như một con ác thú đội lốt người — lạnh lùng, tàn nhẫn, mù quáng phục tùng cường quyền và chà đạp lên nỗi khổ của con người. Người kể chuyện (và nhà văn Huy-gô) dành cho nhân vật này thái độ khinh ghét, lên án; đồng thời thể hiện tấm lòng nhân đạo thiết tha đối với những số phận bị áp bức.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.