Giải Câu 1 trang 23 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Xác định thể loại và nêu bố cục của bài thơ.
(văn bản: Bảo kính cảnh giới, bài 43 (Nguyễn Trãi))
Gợi ý trả lời
a) Thể loại
- Bài thơ *Bảo kính cảnh giới* (bài 43) được rút từ mục "Bảo kính cảnh giới" (Gương báu răn mình) trong tập *Quốc âm thi tập* của Nguyễn Trãi.
- Đây là bài thơ Nôm Đường luật viết theo thể thất ngôn xen lục ngôn: bài gồm 8 câu, phần lớn các câu 7 chữ nhưng có xen câu 6 chữ (tiêu biểu là câu mở đầu "Rồi hóng mát thuở ngày trường" và câu kết "Dân giàu đủ khắp đòi phương" đều chỉ 6 chữ).
- Đây là nét sáng tạo của Nguyễn Trãi: Việt hóa thể thơ Đường luật, dùng chữ Nôm và đưa thể lục ngôn xen vào kết cấu thất ngôn bát cú, tạo giọng điệu gần gũi, đậm chất dân tộc.
b) Bố cục
Bài thơ có thể chia làm 2 phần:
- Phần 1 (6 câu đầu): Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống ngày hè — cảnh vật rực rỡ, tràn đầy sức sống (hòe lục, thạch lựu, hồng liên) cùng âm thanh rộn ràng của cuộc sống con người (chợ cá làng ngư phủ, tiếng ve lầu tịch dương).
- Phần 2 (2 câu cuối): Tấm lòng và khát vọng của nhà thơ — mong có cây đàn vua Thuấn để gảy khúc *Nam phong*, cầu cho dân khắp nơi được giàu đủ, no ấm.
(Có thể chia chi tiết hơn thành 3 ý: 4 câu đầu tả cảnh thiên nhiên; 2 câu tiếp tả cảnh sinh hoạt; 2 câu cuối bộc lộ tấm lòng ưu dân ái quốc.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.