Giải Câu hỏi trang 22 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy kể tên một vài bài thơ viết theo thể Đường luật mà bạn đã học hoặc đã đọc.
Chỉ ra một số đặc điểm hình thức giúp bạn nhận diện được thể loại của các bài thơ đó.
Gợi ý trả lời
a) Kể tên một vài bài thơ viết theo thể Đường luật đã học hoặc đã đọc
Một số bài thơ tiêu biểu viết theo thể thơ Đường luật (chủ yếu là thất ngôn bát cú và thất ngôn tứ tuyệt):
- *Qua Đèo Ngang* – Bà Huyện Thanh Quan (thất ngôn bát cú Đường luật).
- *Bạn đến chơi nhà* – Nguyễn Khuyến (thất ngôn bát cú Đường luật).
- *Thu điếu* (Câu cá mùa thu) – Nguyễn Khuyến (thất ngôn bát cú Đường luật).
- *Bánh trôi nước* – Hồ Xuân Hương (thất ngôn tứ tuyệt Đường luật).
- *Cảnh khuya*, *Rằm tháng giêng* – Hồ Chí Minh (thất ngôn tứ tuyệt Đường luật).
- *Nam quốc sơn hà* (tương truyền Lí Thường Kiệt) – thất ngôn tứ tuyệt.
b) Một số đặc điểm hình thức giúp nhận diện thể loại
- Số câu, số chữ cố định: Bài thất ngôn bát cú gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ; bài thất ngôn tứ tuyệt gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ (ngoài ra còn có ngũ ngôn: mỗi câu 5 chữ).
- Bố cục chặt chẽ: Bài bát cú thường chia bốn phần: *đề – thực – luận – kết* (mỗi phần hai câu); bài tứ tuyệt theo mạch *khai – thừa – chuyển – hợp*.
- Gieo vần: Hiệp vần bằng ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8 (với bát cú) hoặc cuối câu 1, 2, 4 (với tứ tuyệt); thường chỉ gieo một vần (độc vận) và dùng vần bằng.
- Luật bằng – trắc và niêm: Các tiếng trong câu được sắp đặt theo luật bằng trắc chặt chẽ (nhất – tam – ngũ bất luận; nhị – tứ – lục phân minh); các câu niêm với nhau (câu 1 niêm câu 8, câu 2 niêm câu 3…) tạo sự gắn kết.
- Phép đối: Trong bài bát cú, hai câu thực (3–4) và hai câu luận (5–6) thường đối nhau về ý, về thanh và về từ loại.
- Ngắt nhịp: Câu thơ thường ngắt theo nhịp chẵn trước lẻ sau, phổ biến là nhịp 4/3 (hoặc 2/2/3) ở câu thất ngôn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.