Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu 3 trang 21 SGK Ngữ văn 10

Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo bạn, trong đoạn 1 của văn bản, câu văn nào thể hiện rõ nhất mục đích của việc thực thi lí tưởng nhân nghĩa?
(văn bản: Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)

Gợi ý trả lời

Câu thể hiện rõ nhất mục đích của việc thực thi lí tưởng nhân nghĩa:

> *"Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân"*

Giải thích:

Đoạn 1 của *Bình Ngô đại cáo* mở đầu bằng hai câu nêu lên tư tưởng nhân nghĩa làm nền tảng cho toàn bài:

> *Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,*
> *Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.*

a) Trong hai câu này, câu "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân" trực tiếp chỉ ra mục đích cốt lõi của việc thực thi nhân nghĩa. Chữ "cốt ở" nghĩa là điều căn bản, điều cốt yếu nhất; còn "yên dân" là làm cho dân được yên ổn, được sống trong hòa bình, no ấm. Như vậy, mục đích cuối cùng của nhân nghĩa, theo Nguyễn Trãi, chính là vì cuộc sống yên bình của nhân dân.

b) Đây là một quan niệm mới mẻ, tiến bộ so với tư tưởng nhân nghĩa của Nho giáo (vốn thiên về quan hệ đạo đức giữa người với người). Nguyễn Trãi đã lấy dân làm gốc, gắn nhân nghĩa với vận mệnh của dân tộc và nhân dân — điều này làm cho câu văn trở thành nơi kết tinh rõ nhất mục đích của lí tưởng nhân nghĩa.

c) Câu thứ hai ("Quân điếu phạt trước lo trừ bạo") nêu lên biện pháp, hành động (trừ bạo, tức diệt giặc Minh tàn bạo) để thực hiện mục đích đó, chứ không trực tiếp nói về *mục đích*. Vì vậy, câu nêu rõ mục đích nhất vẫn là câu "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân".

Kết luận: Câu văn thể hiện rõ nhất mục đích của việc thực thi lí tưởng nhân nghĩa là *"Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân"* — mục đích ấy là vì cuộc sống yên ổn, hạnh phúc của nhân dân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.