Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 11 SGK Ngữ văn 10

Văn bản 2. Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bạn đã từng học, từng đọc những áng văn cổ Việt Nam nào được mệnh danh là "hùng văn"? Hãy chia sẻ thông tin khái quát về một trong số các tác phẩm ấy.
(văn bản: Bình Ngô đại cáo (Đại cáo bình Ngô) - Nguyễn Trãi)

Gợi ý trả lời

Mở đầu: Trong kho tàng văn học trung đại Việt Nam, "hùng văn" là những áng văn mang khí phách hào hùng, thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí độc lập tự cường và sức mạnh của dân tộc. Nhiều tác phẩm cổ của ta đã được mệnh danh như vậy.

a) Những áng "hùng văn" cổ Việt Nam đã từng học, từng đọc:

- *Nam quốc sơn hà* (bài thơ thần, tương truyền của Lý Thường Kiệt) — được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc.
- *Hịch tướng sĩ* (Dụ chư tì tướng hịch văn) của Trần Quốc Tuấn.
- *Bình Ngô đại cáo* của Nguyễn Trãi — được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai, "áng thiên cổ hùng văn".
- *Phú sông Bạch Đằng* (Bạch Đằng giang phú) của Trương Hán Siêu.

b) Chia sẻ thông tin khái quát về một tác phẩm — *Hịch tướng sĩ* (Trần Quốc Tuấn):

- Tác giả: Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại Vương, 1231? – 1300), nhà quân sự, nhà chính trị kiệt xuất đời Trần, người có công lớn trong ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên.
- Hoàn cảnh ra đời: Được viết vào khoảng trước cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên lần thứ hai (1285), nhằm kêu gọi, khích lệ tướng sĩ học tập *Binh thư yếu lược* và nêu cao tinh thần chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
- Thể loại: Hịch — thể văn nghị luận thời xưa, thường do vua chúa, tướng lĩnh dùng để cổ động, thuyết phục, kêu gọi đấu tranh.
- Nội dung chính: Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ; vạch trần tội ác và sự ngang ngược của kẻ thù; bày tỏ lòng căm thù giặc sục sôi và nỗi lòng của chủ tướng ("Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối…"); phê phán thói ăn chơi hưởng lạc, thờ ơ của một số tướng sĩ; từ đó khích lệ ý chí lập công, tinh thần yêu nước và trách nhiệm đối với vận mệnh đất nước.
- Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, sắc bén; giọng văn khi thống thiết, khi đanh thép, giàu hình ảnh và cảm xúc; kết hợp lí lẽ với tình cảm chân thành, tạo sức thuyết phục và lay động mạnh mẽ.
- Giá trị: Là áng "hùng văn" bất hủ, phản ánh lòng yêu nước nồng nàn và hào khí Đông A của quân dân đời Trần, có ý nghĩa cổ vũ to lớn đối với tinh thần chiến đấu của dân tộc.

*(Lưu ý: Có thể chọn chia sẻ về bất kì tác phẩm nào trong số trên; đây là một gợi ý tham khảo.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.