Giải Bài 4 trang 10 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Đọc những vần thơ Nguyễn Trãi viết về nỗi niềm thế sự, bạn hình dung như thế nào về con người tác giả?
(văn bản: Tác gia Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Gợi ý trả lời (theo văn bản "Tác gia Nguyễn Trãi", Ngữ văn 10 – Kết nối tri thức)
Qua những vần thơ Nguyễn Trãi viết về nỗi niềm thế sự (chủ yếu trong *Quốc âm thi tập* và phần thơ chữ Hán của *Ức Trai thi tập*), ta có thể hình dung về con người tác giả ở những nét sau:
a) Một con người nặng lòng yêu nước, thương dân, luôn canh cánh việc nước việc đời. Ngay cả khi lui về ở ẩn (Côn Sơn), ông vẫn không nguôi suy tư về vận mệnh dân tộc, về cuộc sống của nhân dân. Nỗi niềm thế sự ở ông không phải là sự than thân vụn vặt mà là nỗi lo lắng, trăn trở của một bậc trung thần, một nhà nhân nghĩa suốt đời "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ". Tấm lòng ấy luôn thường trực, bền bỉ ("đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông").
b) Một con người từng trải, tỉnh táo và có phần đau xót, u uất trước thói đời đen bạc, trước sự éo le của nhân tình thế thái. Chứng kiến cảnh gian thần lộng hành, người ngay bị hãm hại, lòng người đổi thay, Nguyễn Trãi bộc lộ tâm trạng chán ngán, thất vọng trước thế sự nhiễu nhương. Đó là nỗi buồn của một người tài năng, tâm huyết nhưng không được trọng dụng, thậm chí bị nghi kị, oan khuất.
c) Một nhân cách thanh cao, cứng cỏi, giữ trọn khí tiết giữa cuộc đời nhiều biến động. Dù buồn đau trước thế sự, ông không bi lụy hay thỏa hiệp với cái xấu mà vẫn giữ cốt cách trong sạch, ngay thẳng, một lòng trung với nước, hiếu với dân. Thơ thế sự của ông vì thế vừa thấm đượm nỗi buồn vừa toát lên bản lĩnh và vẻ đẹp tâm hồn của một bậc đại trí, đại nhân, đại dũng.
→ Tổng hợp: Những vần thơ về nỗi niềm thế sự giúp ta hình dung Nguyễn Trãi là một con người vừa lớn lao về tư tưởng (yêu nước, thương dân, nhân nghĩa), vừa sâu sắc, tinh tế trong cảm nhận lẽ đời, lại vừa cao đẹp, kiên trung trong nhân cách — một tâm hồn lớn mang nặng ưu tư về dân, về nước ngay cả trong cảnh cô đơn, thất thế.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.