Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Nội dung 2 trang 159 SGK Ngữ văn 10

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Giới thiệu và đánh giá về một tác phẩm văn học (thơ trữ tình, truyện thần thoại, sử thi, kịch bản chèo, tuồng dân gian,...) theo danh mục được gợi ý trong các phần Củng cố, mở rộng sau mỗi bài học.

Gợi ý trả lời

## Bài nói: Giới thiệu và đánh giá về truyện thần thoại *Thần Trụ Trời*

> *(Tác phẩm được gợi ý trong phần Củng cố, mở rộng của Bài 1 "Sức hấp dẫn của truyện kể" — Ngữ văn 10, Kết nối tri thức)*

a) Mở đầu (chào hỏi, nêu vấn đề)

Kính chào thầy cô và các bạn. Trong kho tàng thần thoại Việt Nam, có những câu chuyện tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng cả trí tưởng tượng kì vĩ của người xưa về nguồn gốc vũ trụ. Hôm nay, tôi xin giới thiệu và đánh giá về truyện thần thoại *Thần Trụ Trời* — một tác phẩm tiêu biểu cho nhóm thần thoại suy nguyên (giải thích nguồn gốc thế giới) của dân tộc ta.

b) Giới thiệu khái quát về tác phẩm

- *Thần Trụ Trời* là truyện thần thoại dân gian Việt Nam, thuộc nhóm thần thoại suy nguyên, kể về công việc tạo lập trời đất của một vị thần thuở "trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm".
- Truyện do nhân dân sáng tác và lưu truyền bằng miệng qua nhiều thế hệ, sau được nhà nghiên cứu Nguyễn Đổng Chi sưu tầm, ghi lại trong công trình về thần thoại và cổ tích Việt Nam.

c) Tóm tắt và phân tích, đánh giá nội dung

- *Về cốt truyện:* Thuở trời đất chưa phân, một vị thần khổng lồ xuất hiện, tự mình đội trời lên, đào đất, đắp đá thành một cái cột chống trời. Cột càng cao, vòm trời càng được đẩy lên và tách khỏi mặt đất. Khi trời đã cao và khô, thần lại phá cột đi, ném đất đá khắp nơi tạo thành núi, đảo, cồn; chỗ đào lên thành biển cả. Về sau nhân dân còn kể thêm các vị thần khác tiếp tục công việc kiến tạo thế giới.
- *Về nội dung, ý nghĩa:* Truyện giải thích theo cách riêng của người xưa về sự hình thành trời, đất, núi, sông, biển — tức nguồn gốc của vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên. Qua đó, tác phẩm thể hiện nhận thức hồn nhiên, chất phác nhưng đầy khát vọng khám phá, lí giải thế giới của người Việt cổ, đồng thời ngợi ca sức mạnh phi thường và công lao của con người (được thần thánh hóa) trong việc chinh phục, cải tạo thiên nhiên.

d) Phân tích, đánh giá nghệ thuật

- *Nhân vật thần kì:* Hình tượng Thần Trụ Trời được xây dựng với vóc dáng khổng lồ, sức mạnh siêu nhiên — chân thần dài, bước một bước là đi từ vùng này sang vùng khác — tiêu biểu cho nghệ thuật phóng đại đặc trưng của thần thoại.
- *Không gian, thời gian:* Không gian vũ trụ rộng lớn, mơ hồ ("hỗn độn, tối tăm"); thời gian phiếm chỉ thuở sơ khai ("thuở ấy", "chưa có") — đúng kiểu không gian, thời gian cổ sơ của truyện thần thoại.
- *Cốt truyện, lối kể:* Cốt truyện đơn giản, xoay quanh một sự kiện kì vĩ là công cuộc tạo lập trời đất; lời kể mộc mạc, giàu hình ảnh, kết hợp yếu tố tưởng tượng, hư cấu với những quan sát thực tế về địa hình (núi, đảo, biển) khiến câu chuyện vừa kì ảo vừa gần gũi.

e) Đánh giá chung và kết thúc

*Thần Trụ Trời* là một truyện thần thoại đặc sắc: tuy dung lượng nhỏ nhưng thể hiện được trí tuệ, trí tưởng tượng bay bổng và khát vọng lí giải, chinh phục tự nhiên của cha ông. Tác phẩm giúp người đọc hôm nay hiểu và trân trọng vẻ đẹp của văn hóa, tâm hồn người Việt cổ. Trên đây là phần giới thiệu và đánh giá của tôi, rất mong nhận được ý kiến trao đổi của thầy cô và các bạn. Xin cảm ơn!

> *Lưu ý khi trình bày:* nói rõ ràng, có mở — thân — kết; kết hợp ngữ điệu, ánh mắt, cử chỉ; có thể dùng tranh ảnh minh họa; chú ý thời lượng và tương tác với người nghe.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.