Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 1 trang 159 SGK Ngữ văn 10

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trả lời câu hỏi:

Những câu nào trong văn bản cho thấy tác giả Lê Trí Viễn thường xuyên đặt bài thơ vào bối cảnh ra đời của nó để thẩm bình, đánh giá?
(văn bản: Văn bản nghị luận bình giảng bài thơ Thiên Trường vãn vọng của Trần Nhân Tông (tác giả Lê Trí Viễn) — in ở các trang trước)

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tìm những câu trong văn bản nghị luận của Lê Trí Viễn cho thấy ông hay đặt bài thơ *Thiên Trường vãn vọng* vào bối cảnh ra đời (hoàn cảnh lịch sử, cuộc đời tác giả, thời điểm sáng tác) để thẩm bình, đánh giá.

Cách làm: Rà lại văn bản, chú ý những câu người viết không bàn trực tiếp vào chữ nghĩa, hình ảnh của bài thơ, mà liên hệ tới *con người Trần Nhân Tông, thời đại nhà Trần, hoàn cảnh đất nước sau chiến tranh* — tức là soi bài thơ qua lăng kính bối cảnh sinh thành của nó.

Những câu tiêu biểu (dẫn theo mạch văn bản):

- Câu gắn bài thơ với tư cách và cuộc đời tác giả: nhắc Trần Nhân Tông vừa là *vị vua từng hai lần lãnh đạo kháng chiến chống Nguyên – Mông thắng lợi*, vừa là người tu thiền, sáng lập phái Trúc Lâm — từ đó lí giải cái nhìn ung dung, an nhiên trước cảnh vật.

- Câu gắn bài thơ với thời điểm và nơi chốn sáng tác: nói bài thơ được viết khi nhà vua *về thăm quê cũ Thiên Trường* (phủ của họ Trần), một vùng quê thanh bình — nên cảnh chiều quê trong thơ mới đậm tình gắn bó, thân thuộc.

- Câu gắn bài thơ với hoàn cảnh lịch sử của đất nước: cho rằng cảnh làng quê yên ả, *“nửa như có nửa như không”*, khói ráng, mục đồng, cò trắng… phản chiếu *cuộc sống thanh bình sau khi đất nước vừa trải qua binh lửa, đã quét sạch giặc ngoại xâm* — vẻ thanh bình ấy chính là thành quả của thời đại.

Nhận xét: Chính nhờ liên tục đặt bài thơ vào bối cảnh ra đời (người viết là ai, viết lúc nào, đất nước khi ấy ra sao), Lê Trí Viễn làm cho lời bình không dừng ở vẻ đẹp câu chữ mà chạm tới chiều sâu tâm hồn tác giả và tầm vóc thời đại, khiến sự thẩm bình, đánh giá trở nên thuyết phục.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.