Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 8 trang 131 SGK Ngữ văn 10

Xuý Vân giả dại (trích chèo Kim Nham)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xuý Vân giả dại để che giấu điều gì? Bạn đánh giá như thế nào về hành động này của nhân vật?
(văn bản: Xuý Vân giả dại (trích chèo Kim Nham))

Gợi ý trả lời

a) Xuý Vân giả dại để che giấu điều gì?

Xuý Vân giả điên, giả dại nhằm che giấu một sự thật và một ý định mà nàng không thể nói thẳng ra:

- Che giấu nỗi thất vọng, bất mãn trong cuộc hôn nhân với Kim Nham. Xuý Vân vốn là người con gái khao khát hạnh phúc lứa đôi bình dị ("chờ cho bông lúa chín vàng / Để anh đi gặt, để nàng mang cơm"), nhưng lấy Kim Nham – một người mải mê đèn sách, công danh, bỏ nàng cô đơn, lạnh lẽo nơi phòng không. Nỗi cô đơn, hẫng hụt và cảm giác bị bỏ rơi khiến nàng chán chường chính cuộc hôn nhân sắp đặt ấy.

- Che giấu mối tình vụng trộm và ý định dứt bỏ chồng để đi theo Trần Phương. Bị Trần Phương – một gã nhà giàu phong tình – ve vãn, dụ dỗ, Xuý Vân đã xiêu lòng. Nhưng là người có chồng, nàng không thể công khai đòi bỏ Kim Nham để theo nhân tình. Vì vậy, nàng giả điên giả dại như một "lối thoát": tạo cớ để Kim Nham chán nản mà tự nguyện trả tự do (viết giấy休 – bỏ vợ), nhờ đó nàng danh chính ngôn thuận thoát khỏi cuộc hôn nhân mà đi theo tiếng gọi của tình yêu (mù quáng) với Trần Phương.

Như vậy, lớp áo "giả dại" bên ngoài che giấu một nội tâm đầy mâu thuẫn, giằng xé: vừa là nỗi khổ của người vợ cô đơn, khao khát yêu thương, vừa là sự bế tắc và cả sự lầm lạc của một người đàn bà dám vượt rào nhưng không tìm được lối đi đúng.

b) Đánh giá về hành động giả dại của Xuý Vân

Đây là một hành động đáng thương nhiều hơn đáng trách, cần nhìn nhận thấu đáo ở cả hai mặt:

- Mặt đáng cảm thông, trân trọng: Hành động giả dại thể hiện khát vọng hạnh phúc và tình yêu chân thành, mãnh liệt của người phụ nữ. Trong xã hội phong kiến trọng "tam tòng", người vợ bị ràng buộc bởi hôn nhân sắp đặt và lễ giáo, Xuý Vân dám bộc lộ nỗi bất mãn, dám khao khát được sống thật với tình cảm của mình – đó là một tiếng nói đòi quyền sống, quyền yêu, mang giá trị nhân văn và tinh thần phản kháng nhất định. Những lời "điên dại" của nàng thực chất là sự giãi bày một tâm trạng đau khổ, cô đơn rất thật và rất người.

- Mặt đáng tiếc, đáng phê phán: Cách lựa chọn của Xuý Vân lại là một sai lầm, lầm lạc. Nàng giải thoát bản thân bằng sự dối trá (giả dại để lừa chồng) và đặt niềm tin mù quáng vào Trần Phương – một kẻ bội bạc, lừa lọc. Việc chạy theo tình yêu mù quáng, chối bỏ bổn phận bằng mưu mẹo đã đẩy nàng đến bi kịch: bị Trần Phương ruồng bỏ, nhục nhã, để rồi từ chỗ giả điên, Xuý Vân hoá điên thật và cuối cùng đi đến cái chết. Bi kịch ấy vừa là hậu quả của sự bồng bột, lầm đường, vừa là lời tố cáo xã hội phong kiến đã không cho người phụ nữ một con đường chính đáng để tìm hạnh phúc.

Kết luận: Hành động giả dại của Xuý Vân là biểu hiện của một tâm hồn khao khát yêu thương nhưng bế tắc và lầm lạc. Qua nhân vật này, tác giả dân gian vừa thể hiện niềm cảm thông sâu sắc với số phận người phụ nữ, vừa gửi gắm bài học về sự tỉnh táo trong tình yêu, đồng thời kín đáo phê phán xã hội phong kiến đã chối bỏ quyền hạnh phúc chính đáng của con người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.