Giải Câu 5 trang 106 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Trong bài thơ, cuối cùng nhân vật trữ tình cũng vẫn phải đưa ra lựa chọn của mình. Theo bạn, anh ta có thật sự tin rằng lối rẽ mình chọn là con đường tốt hơn?
(văn bản: Con đường không chọn - Rô-bớt Phờ-rót (Robert Frost))
Gợi ý trả lời
Phân tích câu hỏi: Câu hỏi yêu cầu suy ngẫm về thái độ thực sự của nhân vật trữ tình sau khi đã đưa ra lựa chọn con đường của mình — liệu anh ta có thật sự tin rằng lối rẽ mình chọn là con đường tốt hơn hay không. Cần bám sát văn bản, đặc biệt là khổ thơ cuối.
a) Nhìn lại lựa chọn trong bài thơ: Đứng trước hai lối rẽ trong rừng, nhân vật trữ tình băn khoăn, lưỡng lự rất lâu rồi mới quyết định chọn "lối mòn như ít dấu chân qua". Tuy nhiên, chính anh ta cũng thừa nhận rằng thật ra hai con đường "cũng mòn như nhau", "cả hai con đường sáng nay đều phủ lá" chưa có bước chân nào giẫm lên. Như vậy, sự khác biệt giữa hai lối rẽ không thật rõ ràng; việc cho rằng con đường mình chọn "ít người đi hơn" phần nhiều mang tính chủ quan, là cách nhân vật tự thuyết phục mình.
b) Thái độ thực sự của nhân vật trữ tình: Theo tôi, nhân vật trữ tình không thật sự tin chắc rằng lối rẽ mình chọn là con đường tốt hơn. Có mấy căn cứ:
- Ngay khi chọn, anh ta đã tiếc nuối con đường còn lại ("ôi tôi để dành lối kia cho một ngày khác"), dù biết rằng "đường lại nối tiếp đường", khó lòng quay lại.
- Anh ta tự biết rằng việc phân biệt hai con đường chỉ là tương đối, nên sự lựa chọn mang tính may rủi nhiều hơn là một niềm tin chắc chắn vào điều tốt đẹp hơn.
- Ở khổ cuối, nhân vật hình dung về tương lai: "Tôi sẽ kể chuyện này trong một tiếng thở dài". Tiếng "thở dài" ấy bộc lộ tâm trạng bâng khuâng, tiếc nuối, hoài nghi — chứ không phải niềm tự hào, chắc chắn của người tin mình đã chọn đúng.
c) Lí giải ý nghĩa: Câu kết "và điều đó đã làm nên bao sự khác biệt" thường được hiểu như lời khẳng định. Nhưng đặt bên cạnh "tiếng thở dài" và những lưỡng lự phía trước, có thể thấy đây là cách con người tự tạo ra ý nghĩa cho lựa chọn của mình khi nhìn lại quá khứ. Nhân vật không thực sự biết lối rẽ ấy có tốt hơn hay không; anh ta chỉ biết rằng đã chọn, và lựa chọn ấy là không thể đảo ngược. Bài thơ qua đó nói lên một quy luật của đời sống: con người buộc phải lựa chọn, phải chấp nhận đánh đổi và sống với sự tiếc nuối, hoài nghi về những con đường mình đã bỏ lại.
Kết luận: Nhân vật trữ tình cuối cùng vẫn phải đưa ra lựa chọn, nhưng không thật sự tin rằng lối rẽ mình chọn là con đường tốt hơn. Tâm trạng chủ đạo của anh ta là sự băn khoăn, tiếc nuối và hoài nghi — điều đó làm nên chiều sâu nhân văn của bài thơ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.