Giải Bài 2 trang 90 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Vị thế của người thuyết phục có cần được thể hiện không? Nếu có, nên thể hiện như thế nào?
Gợi ý trả lời
## Trả lời: Vị thế của người thuyết phục có cần được thể hiện
Trong bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm, vị thế (tư cách, mối quan hệ) của người viết với người được thuyết phục là yếu tố cần được thể hiện rõ. Lí do và cách thể hiện như sau:
a) Vì sao cần thể hiện vị thế của người thuyết phục?
- Thuyết phục là hoạt động hướng tới một đối tượng cụ thể. Việc xác định rõ *ai đang nói với ai* (bạn với bạn, con với cha mẹ, học sinh với thầy cô, người trẻ với cộng đồng…) giúp người viết chọn được giọng điệu, cách xưng hô và lí lẽ phù hợp.
- Vị thế được thể hiện đúng tạo nên sự chân thành và đáng tin cậy: người đọc cảm thấy người viết hiểu mình, đứng cùng phía với mình chứ không áp đặt, phán xét. Nhờ đó họ dễ mở lòng tiếp nhận.
- Vị thế còn quy định mức độ và sắc thái của lời khuyên: cùng một nội dung nhưng người ngang hàng thì khuyên nhủ, chia sẻ; người ở vị thế dưới thì bày tỏ, đề nghị một cách nhã nhặn.
b) Nên thể hiện vị thế như thế nào?
- Chọn cách xưng hô và giọng điệu tương ứng với quan hệ: ví dụ xưng "mình – bạn", "tôi – các bạn", "em – anh/chị"… với thái độ tôn trọng, thiện chí.
- Đặt mình ngang hàng, cùng phía với người được thuyết phục, tránh giọng kẻ cả, ra lệnh hay chê bai. Nên dùng cách nói "chúng ta", thừa nhận bản thân cũng từng có thói quen/quan niệm ấy để tạo sự đồng cảm.
- Thể hiện sự thấu hiểu trước khi đưa lí lẽ: ghi nhận lí do khiến người kia duy trì thói quen/quan niệm, rồi mới phân tích tác hại và đưa ra hướng thay đổi.
- Giữ thái độ khiêm tốn, chân thành, dùng lời lẽ đúng mực, tế nhị; khi ở vị thế dưới thì bày tỏ mong muốn, nguyện vọng chứ không áp đặt.
- Lưu ý: không nên thể hiện vị thế một cách lộ liễu, đề cao bản thân quá mức ("tôi hiểu biết hơn", "tôi có quyền…"), vì điều đó dễ gây phản cảm và làm giảm hiệu quả thuyết phục. Vị thế nên được bộc lộ tự nhiên qua cách nói, thái độ, hướng tới mục đích cuối cùng là giúp người kia tự nguyện thay đổi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.