Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 1 trang 90 SGK Ngữ văn 10

Viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm   Gợi ý trả lời

Đề bài

Từ những điều bài viết tham khảo gợi lên, theo bạn, muốn thực sự thuyết phục được người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm, người viết phải đặc biệt lưu ý những điểm gì?

Gợi ý trả lời

Mở ý: Qua bài viết tham khảo (dạng bài nghị luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm), người đọc nhận ra rằng viết loại bài này không chỉ cần "nói cho hay" mà phải khiến người được thuyết phục tự nguyện thay đổi. Muốn vậy, người viết cần đặc biệt lưu ý những điểm sau:

a) Xác định rõ đối tượng và nêu đúng thói quen / quan niệm cần từ bỏ
- Phải chỉ ra cụ thể, trúng vấn đề thói quen hoặc quan niệm nào đang được bàn tới và nó phổ biến, gây hại ở ai (bạn bè, người thân, một nhóm người…).
- Gọi tên đúng bản chất vấn đề thì lời thuyết phục mới "đúng người, đúng bệnh", tránh chung chung, lạc đề.

b) Phân tích rõ nguyên nhân, biểu hiện và nhất là tác hại
- Chỉ ra vì sao người ta mắc phải, những biểu hiện thường thấy, và quan trọng nhất là hậu quả, tác hại của thói quen / quan niệm đó đối với bản thân người đó và với người xung quanh.
- Chính việc làm cho người đọc *thấy* được cái hại mới tạo ra động lực để họ muốn từ bỏ.

c) Dùng lí lẽ sắc bén kết hợp bằng chứng xác thực, tiêu biểu
- Lí lẽ phải chặt chẽ, logic; bằng chứng (dẫn chứng thực tế, số liệu, câu chuyện…) phải đúng, tiêu biểu, có sức nặng.
- Lí lẽ và bằng chứng soi sáng cho nhau thì lập luận mới đáng tin, người đọc mới "tâm phục khẩu phục".

d) Đặt mình vào vị trí người được thuyết phục, giữ thái độ tôn trọng, thiện chí
- Thấu hiểu tâm lí, hoàn cảnh của người có thói quen / quan niệm đó; không chê bai, mỉa mai, áp đặt hay lên giọng dạy đời.
- Dùng giọng điệu chân thành, đồng cảm, "mềm mỏng mà kiên quyết" để người đọc cảm thấy được tôn trọng và sẵn sàng lắng nghe thay vì phản ứng, chống đối.

e) Dự đoán và phản bác những lí lẽ bênh vực của phía đối lập
- Người giữ thói quen / quan niệm cũ thường có lí do để bào chữa. Người viết cần lường trước những ý kiến ấy và nêu lí lẽ, bằng chứng để phản bác, tháo gỡ.
- Nhờ đó bài viết trở nên khách quan, nhiều chiều và thuyết phục hơn.

f) Chỉ ra lợi ích của việc thay đổi và gợi mở hướng khắc phục
- Không chỉ phê phán cái cũ mà còn cho thấy sống không có thói quen xấu / từ bỏ quan niệm sai lầm ấy sẽ tốt đẹp hơn như thế nào.
- Gợi ý cách thức, lời khuyên cụ thể để người đọc có thể thực hiện việc từ bỏ, giúp họ tin rằng mình *làm được*.

g) Trình bày mạch lạc, ngôn ngữ trong sáng, bố cục rõ ràng
- Bố cục ba phần chặt chẽ; các luận điểm sắp xếp hợp lí, có liên kết; diễn đạt sáng rõ, giàu sức gợi và cảm xúc chân thành thì sức thuyết phục mới trọn vẹn.

Kết ý: Tóm lại, muốn thực sự thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm, người viết phải kết hợp được hai yếu tố: *lí trí* (lí lẽ, bằng chứng chặt chẽ chỉ rõ tác hại và lợi ích của việc thay đổi) và *tình cảm* (sự thấu hiểu, tôn trọng, chân thành). Thuyết phục bằng sự hiểu biết và lòng tôn trọng, chứ không phải bằng áp đặt, mới khiến người khác tự nguyện thay đổi.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.