Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu 5 trang 103 SGK Ngữ văn 10

Về chính chúng ta (Các-lô Rô-ve-li)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tác giả nghĩ gì về khả năng nhận thức thế giới của con người?
(văn bản: Về chính chúng ta (Các-lô Rô-ve-li))

Gợi ý trả lời

Câu 5 (trang 104): Tác giả nghĩ gì về khả năng nhận thức thế giới của con người?

a) Con người hoàn toàn có khả năng nhận thức, tìm hiểu được thế giới

Các-lô Rô-ve-li tin tưởng vào năng lực nhận thức của con người. Theo tác giả, chúng ta là một bộ phận của tự nhiên, được "làm bằng cùng một chất liệu" như mọi vật trong vũ trụ, nên con người có thể hiểu biết về thế giới và về chính bản thân mình. Tri thức của nhân loại không ngừng mở rộng: ta đã và đang khám phá được rất nhiều điều về tự nhiên, về vũ trụ.

b) Nhưng nhận thức ấy luôn có giới hạn, chỉ mang tính tương đối, không bao giờ là tuyệt đối, hoàn tất

Tác giả nhấn mạnh con người nhận thức thế giới *từ bên trong* chứ không phải đứng ngoài để quan sát: chúng ta là một phần của chính cái thế giới mà mình đang tìm hiểu. Vì thế hiểu biết của con người bao giờ cũng là hiểu biết có tính bộ phận, chủ quan, bị quy định bởi vị trí và bản chất của chúng ta trong tự nhiên. Hình ảnh của chúng ta về thế giới được hình thành qua sự trao đổi thông tin giữa con người với phần còn lại của thế giới, nên nó vừa phản ánh thế giới vừa in dấu chính người quan sát.

c) Thái độ nhận thức đúng đắn: khiêm nhường, cởi mở, không ngừng học hỏi

Từ chỗ thấy nhận thức luôn hữu hạn, tác giả đề xuất một thái độ khoa học và nhân văn: con người cần khiêm tốn, biết rõ giới hạn của mình, không tự coi mình là trung tâm hay là chủ nhân tối cao của tự nhiên; đồng thời vẫn giữ niềm tin, lòng ham hiểu biết và tinh thần tìm tòi để tri thức tiếp tục được bồi đắp. Nhận thức, với Rô-ve-li, là một hành trình không có điểm dừng.

→ Nhận xét chung: Tác giả vừa đề cao khả năng nhận thức thế giới của con người, vừa chỉ ra tính giới hạn, tương đối của nhận thức ấy, qua đó nhắc nhở con người về vị trí của mình trong tự nhiên và về một thái độ sống khiêm nhường, cầu thị.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.