Giải Câu hỏi trang 37 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Bối cảnh: Tháng 9/1940, quân phiệt Nhật Bản vượt biên giới Việt – Trung tiến vào miền Bắc Việt Nam. Thực dân Pháp nhanh chóng đầu hàng rồi cấu kết với Nhật để cùng thống trị và bóc lột nhân dân Đông Dương. Từ đây, nhân dân Việt Nam phải chịu cảnh "một cổ hai tròng" – vừa bị Pháp, vừa bị Nhật áp bức.

a) Về chính trị:
- Pháp vẫn giữ bộ máy cai trị nhưng thực chất phải phục tùng, làm tay sai cho Nhật; quyền lực thực sự dần rơi vào tay phát xít Nhật.
- Nhật dựng lên các tổ chức, đảng phái thân Nhật, tuyên truyền lừa bịp về "thuyết Đại Đông Á" nhằm che đậy dã tâm xâm lược.
- Nhân dân Việt Nam mất hết quyền tự do, bị kìm kẹp nặng nề dưới ách thống trị của cả Pháp lẫn Nhật.

b) Về kinh tế:
- Pháp thi hành chính sách "kinh tế chỉ huy": tăng các loại thuế, nắm độc quyền thu mua nhiều mặt hàng để vơ vét của cải phục vụ chiến tranh.
- Nhật buộc Pháp phải cung cấp lương thực, nguyên liệu và tiền của cho chúng; đồng thời cưỡng bức nhân dân nhổ lúa, phá hoa màu để trồng đay, thầu dầu phục vụ nhu cầu chiến tranh của Nhật.
- Nền kinh tế bị vơ vét kiệt quệ, phục vụ cho bộ máy chiến tranh của phát xít.

c) Về xã hội và hậu quả:
- Đời sống các tầng lớp nhân dân, nhất là nông dân, vô cùng cực khổ, bần cùng.
- Chính sách bóc lột tàn bạo của Pháp – Nhật (nhất là việc thu vét, phá lúa trồng đay) cùng thiên tai đã gây ra nạn đói khủng khiếp cuối năm 1944 – đầu năm 1945, làm khoảng hơn 2 triệu đồng bào ta bị chết đói.

Kết luận: Dưới ách thống trị Pháp – Nhật, Việt Nam lâm vào tình cảnh "một cổ hai tròng", chính trị bị kìm kẹp, kinh tế bị vơ vét kiệt quệ, đời sống nhân dân điêu đứng dẫn đến nạn đói lịch sử – mâu thuẫn giữa dân tộc ta với đế quốc, phát xít ngày càng gay gắt, thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.