Giải Luyện tập trang 119 SGK Lịch sử và Địa lí 9
Đề bài
Dựa vào bảng 1.1, hãy vẽ biểu đồ thể hiện số dân và tỉ lệ tăng dân số nước ta giai đoạn 1999 – 2024.
Bảng 1.1. Số dân và tỉ lệ tăng dân số của nước ta giai đoạn 1999 – 2024 (Nguồn: Cục Thống kê năm 2025):
| Năm | 1999 | 2009 | 2019 | 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Số dân (triệu người) | 76,5 | 86,0 | 96,5 | 101,3 |
| Tỉ lệ tăng dân số (%) | 1,51 | 1,06 | 1,15 | 1,03 |
Gợi ý trả lời
Bước a) Xác định dạng biểu đồ thích hợp
Bảng số liệu có hai đại lượng khác đơn vị trong cùng một giai đoạn:
- Số dân — đơn vị *triệu người*.
- Tỉ lệ tăng dân số — đơn vị *%*.
Với yêu cầu thể hiện đồng thời hai đại lượng khác đơn vị theo thời gian (4 mốc năm), dạng thích hợp nhất là biểu đồ kết hợp (cột và đường):
- Dùng cột thể hiện *số dân* (triệu người).
- Dùng đường thể hiện *tỉ lệ tăng dân số* (%).
Bước
b) Xử lí số liệu và chọn trục
Số liệu đã cho sẵn, không cần tính toán thêm (đề chỉ yêu cầu vẽ đúng giá trị):
| Năm | 1999 | 2009 | 2019 | 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Số dân (triệu người) | 76,5 | 86,0 | 96,5 | 101,3 |
| Tỉ lệ tăng dân số (%) | 1,51 | 1,06 | 1,15 | 1,03 |
Biểu đồ có hai trục tung:
- Trục tung bên trái: số dân (triệu người), chia đến khoảng để chứa giá trị lớn nhất .
- Trục tung bên phải: tỉ lệ tăng dân số (%), chia đến khoảng để chứa giá trị lớn nhất .
- Trục hoành: các năm 1999, 2009, 2019, 2024 (lưu ý khoảng cách năm không đều: 1999–2009 và 2009–2019 cách nhau 10 năm, 2019–2024 cách nhau 5 năm, nên chia khoảng trên trục hoành theo đúng tỉ lệ thời gian).
Bước
c) Vẽ biểu đồ
- Vẽ 4 cột biểu diễn số dân ứng với các năm: (triệu người); ghi số liệu trên đỉnh mỗi cột.
- Vẽ đường nối 4 điểm biểu diễn tỉ lệ tăng dân số theo trục phải: (%); đánh dấu và ghi giá trị tại mỗi điểm.
- Hoàn thiện: ghi tên biểu đồ, ví dụ "Biểu đồ số dân và tỉ lệ tăng dân số của nước ta giai đoạn 1999 – 2024", lập bảng chú giải (cột: số dân; đường: tỉ lệ tăng dân số) và ghi nguồn (Cục Thống kê năm 2025).
Bước
d) Nhận xét (kiểm tra lại)
- Số dân *tăng liên tục*: từ triệu người (1999) lên triệu người (2024), tăng thêm triệu người.
- Tỉ lệ tăng dân số *biến động theo xu hướng giảm*: từ (1999) xuống còn (2024).
⇒ Dân số nước ta vẫn tăng nhưng tốc độ gia tăng đang chậm lại — phù hợp quy luật quá độ dân số.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.