Giải Câu hỏi trang 119 SGK Lịch sử và Địa lí 9
Đề bài
Dựa vào thông tin mục b, hãy phân tích sự thay đổi cơ cấu dân số theo nhóm tuổi và theo giới tính của nước ta trong giai đoạn 1999 – 2024.
Bảng 1.2. Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta giai đoạn 1999 – 2024 (Đơn vị: %):
| Nhóm tuổi | 1999 | 2009 | 2019 | 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Dưới 15 tuổi | 33,1 | 24,5 | 24,3 | 23,3 |
| Từ 15 đến 64 tuổi | 61,1 | 69,1 | 68,0 | 67,4 |
| Từ 65 tuổi trở lên | 5,8 | 6,4 | 7,7 | 9,3 |
(Nguồn: Cục Thống kê năm 2025)
Hình 1. Tỉ số giới tính của dân số nước ta giai đoạn 1999 – 2024 (biểu đồ cột, đơn vị số nam/100 nữ): năm 1999: 96,4; năm 2009: 97,8; năm 2019: 99,1; năm 2024: 99,6. (Nguồn: Cục Thống kê năm 2025)
Gợi ý trả lời
a) Sự thay đổi cơ cấu dân số theo nhóm tuổi (Bảng 1.2, giai đoạn 1999 – 2024)
Nhìn chung, cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta có sự thay đổi rõ rệt theo hướng già hoá dân số: tỉ trọng nhóm dưới 15 tuổi giảm, tỉ trọng nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng.
- Nhóm dưới 15 tuổi (nhóm trẻ): giảm liên tục và giảm nhiều nhất, từ (1999) xuống (2024), tức giảm . Nguyên nhân chủ yếu do tỉ lệ sinh giảm nhờ thực hiện tốt chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình.
- Nhóm từ 15 đến 64 tuổi (nhóm trong độ tuổi lao động): tăng, từ (1999) lên (2024), tức tăng và luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất. Đây là điều kiện thuận lợi tạo nguồn lao động dồi dào (nước ta đang trong thời kì "cơ cấu dân số vàng").
- Nhóm từ 65 tuổi trở lên (nhóm già): tăng liên tục, từ (1999) lên (2024), tức tăng . Điều này cho thấy tuổi thọ trung bình ngày càng cao và dân số nước ta đang bước vào giai đoạn già hoá.
→ Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nhóm trẻ, tăng tỉ trọng nhóm trong tuổi lao động và nhóm già → dân số nước ta đang già hoá.
b) Sự thay đổi cơ cấu dân số theo giới tính (Hình 1 – tỉ số giới tính, giai đoạn 1999 – 2024)
Tỉ số giới tính của dân số nước ta tăng liên tục qua các năm nhưng vẫn luôn nhỏ hơn 100 (số nam ít hơn số nữ, song khoảng cách ngày càng thu hẹp):
- Năm 1999: nam/100 nữ.
- Năm 2009: nam/100 nữ.
- Năm 2019: nam/100 nữ.
- Năm 2024: nam/100 nữ.
Trong cả giai đoạn, tỉ số giới tính tăng thêm (nam/100 nữ). Như vậy, cơ cấu dân số theo giới tính của nước ta đang dần cân bằng hơn, tỉ số giới tính ngày càng tiến gần đến 100. Nguyên nhân có liên quan đến tâm lí thích con trai và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở một số địa phương.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.