Giải Luyện tập 2 trang 57 SGK Lịch sử và Địa lí 7
Đề bài
So sánh và cho biết tổ chức nhà nước thời Lý có điểm gì khác so với thời Đinh – Tiền Lê. Sự khác biệt đó chứng tỏ điều gì về tổ chức nhà nước thời Lý?
Gợi ý trả lời
a) Điểm khác biệt trong tổ chức nhà nước thời Lý so với thời Đinh – Tiền Lê
- Dời đô và định hình kinh đô lâu dài: Năm 1010, Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, đổi tên là Thăng Long. Khác với Hoa Lư (vùng núi non hiểm trở, chủ yếu để phòng thủ) thời Đinh – Tiền Lê, Thăng Long là vùng đồng bằng trung tâm, thuận lợi cho việc phát triển lâu dài về kinh tế, chính trị, văn hoá.
- Kiện toàn và hoàn chỉnh bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương:
+ Đứng đầu là vua, nắm mọi quyền hành; dưới vua có các đại thần văn, võ giúp việc. Thời Lý tổ chức triều đình quy củ, chặt chẽ hơn so với bộ máy còn sơ khai, đơn giản thời Đinh – Tiền Lê.
+ Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt.
+ Cả nước được chia thành 24 lộ, phủ (ở miền núi gọi là châu); dưới lộ, phủ là huyện, hương, xã. Việc phân chia đơn vị hành chính rõ ràng, thống nhất hơn hẳn thời Đinh – Tiền Lê.
- Ban hành bộ luật thành văn đầu tiên: Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư – bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta. Thời Đinh – Tiền Lê chưa có luật pháp thành văn, việc xử phạt còn tuỳ tiện, hà khắc.
- Xây dựng quân đội chính quy theo chính sách “ngụ binh ư nông”: Quân đội thời Lý được tổ chức qui củ gồm cấm quân (bảo vệ vua và kinh thành) và quân địa phương, thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông” (gửi binh ở nhà nông) – điểm tiến bộ hơn so với thời Đinh – Tiền Lê.
b) Sự khác biệt đó chứng tỏ điều gì
Những điểm khác biệt trên cho thấy tổ chức nhà nước thời Lý đã chặt chẽ, quy củ và hoàn thiện hơn so với thời Đinh – Tiền Lê. Đó là bước phát triển của một nhà nước quân chủ trung ương tập quyền ngày càng vững mạnh: quyền lực tập trung trong tay nhà vua, bộ máy cai trị từ trung ương đến địa phương được kiện toàn, có luật pháp và quân đội chính quy. Điều này chứng tỏ nhà Lý đã xây dựng được một nhà nước ổn định, thống nhất, đủ sức quản lí đất nước và bảo vệ nền độc lập dân tộc, tạo cơ sở cho sự phát triển lâu dài của quốc gia Đại Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.