Giải Câu hỏi trang 17 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Trật tự thế giới hai cực I-an-ta tồn tại hơn 40 năm (từ năm 1945 đến năm 1991), trải qua hai giai đoạn chính:

a) Giai đoạn xác lập và phát triển (từ năm 1945 đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX):

- Trật tự hai cực I-an-ta được xác lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai, dựa trên những thỏa thuận tại Hội nghị I-an-ta (tháng 2 - 1945) và các hội nghị quốc tế sau đó.
- Thế giới bị phân chia thành hai cực, hai phe do hai siêu cường đứng đầu: cực tư bản chủ nghĩa do Mĩ đứng đầu và cực xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu.
- Đặc trưng nổi bật là sự đối đầu căng thẳng, quyết liệt giữa hai phe trong tình trạng Chiến tranh lạnh: chạy đua vũ trang, chạy đua kinh tế, thành lập các khối, liên minh quân sự đối lập (NATO năm 1949, Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va năm 1955), gây ra nhiều cuộc chiến tranh cục bộ và xung đột ở nhiều khu vực (Triều Tiên, Việt Nam, Trung Đông...).

b) Giai đoạn suy yếu và đi đến sụp đổ (từ đầu những năm 70 đến năm 1991):

- Từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX, xu hướng hòa hoãn Đông - Tây xuất hiện; Mĩ, Liên Xô và các nước kí kết nhiều hiệp ước, thỏa thuận nhằm hạn chế vũ khí và giảm căng thẳng.
- Sự vươn lên mạnh mẽ của các trung tâm kinh tế khác (Nhật Bản, Tây Âu...) và phong trào giải phóng dân tộc làm suy giảm dần vị thế của hai cực.
- Tháng 12 - 1989, Mĩ và Liên Xô chính thức tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh.
- Năm 1991, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô tan rã, một cực của trật tự không còn tồn tại. Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ hoàn toàn.