Giải Câu hỏi trang 9 SGK Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Cứ mỗi dịp cận tết Nguyên đán, mùa khai giảng năm học mới hay mùa du lịch hè,… nhu cầu tiêu dùng, mua sắm hàng hoá, dịch vụ của người tiêu dùng lại tăng cao, tạo cơ hội cho các nhà sản xuất, phân phối đẩy mạnh hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hoá, dịch vụ ra thị trường. Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng ưu tiên mua những mặt hàng, dịch vụ thiết yếu, lựa chọn những sản phẩm có chất lượng, an toàn cho sức khoẻ, thân thiện với môi trường với mức giá cả hợp lí,… Xu hướng này khiến các doanh nghiệp phải tối ưu chi phí, kiểm soát chất lượng, minh bạch thông tin, tăng cường sử dụng công nghệ số,… để tạo niềm tin, đáp ứng nhu cầu của khách hàng, từ đó đạt hiệu quả kinh doanh ngày càng cao.
Các nhân vật trong hai bức tranh trên đã sử dụng sản phẩm gạo để đáp ứng nhu cầu gì? Mục đích sử dụng có gì khác nhau? Từ đó, em hãy trình bày hiểu biết của mình về hoạt động tiêu dùng.
Có hai bức tranh. Tranh 1: một gia đình (mẹ, con trai, bố) đang ngồi ăn cơm bên mâm cơm, phía sau có nồi cơm điện đang mở nắp; người mẹ nói: "Hôm nay mẹ mua được gạo mới để nấu cơm ăn đấy!". Tranh 2: trong một quán cơm bình dân (có biển "CƠM NGON BÌNH DÂN"), một người đầu bếp đang bê khay cơm phục vụ, một nhân viên đứng cạnh; lời thoại: "Tôi đã mua gạo ngon để nấu cơm phục vụ khách hàng.".
Gợi ý trả lời
a) Các nhân vật đã sử dụng sản phẩm gạo để đáp ứng nhu cầu gì?
- Ở tranh 1, gia đình (mẹ, bố, con) mua gạo mới về nấu cơm ăn hằng ngày. Họ dùng gạo để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân – ăn uống, duy trì sự sống và sinh hoạt của các thành viên trong gia đình.
- Ở tranh 2, chủ quán cơm bình dân mua gạo ngon về nấu cơm để phục vụ, bán cho khách hàng. Họ dùng gạo để đáp ứng nhu cầu của hoạt động sản xuất, kinh doanh – làm ra sản phẩm (suất cơm) cung ứng ra thị trường nhằm thu lợi nhuận.
b) Mục đích sử dụng có gì khác nhau?
- Gia đình ở tranh 1 sử dụng gạo cho mục đích tiêu dùng cho sinh hoạt (tiêu dùng cuối cùng): gạo được nấu thành cơm và được ăn trực tiếp để thoả mãn nhu cầu của chính người tiêu dùng, không nhằm tạo ra hàng hoá để bán.
- Quán cơm ở tranh 2 sử dụng gạo cho mục đích tiêu dùng cho sản xuất: gạo là nguyên liệu đầu vào để chế biến thành suất cơm – một hàng hoá, dịch vụ đem bán nhằm thu lợi nhuận.
→ Cùng một sản phẩm là gạo nhưng được sử dụng vào hai mục đích khác nhau: một bên để thoả mãn nhu cầu sinh hoạt của con người, một bên để phục vụ hoạt động kinh doanh, tạo ra sản phẩm mới.
c) Hiểu biết về hoạt động tiêu dùng
- Khái niệm: Tiêu dùng là hoạt động con người sử dụng các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ để thoả mãn nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.
- Vai trò: Tiêu dùng được coi là *mục đích, là động lực* thúc đẩy sản xuất phát triển. Nhu cầu tiêu dùng của con người định hướng cho các hoạt động sản xuất, phân phối: sản xuất ra cái gì, số lượng bao nhiêu, chất lượng thế nào đều phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng của xã hội.
- Hai hình thức tiêu dùng: tiêu dùng cho sản xuất (sử dụng tư liệu sản xuất, nguyên liệu… để tạo ra sản phẩm mới) và tiêu dùng cho sinh hoạt (sử dụng sản phẩm để thoả mãn nhu cầu đời sống của con người).
- Trách nhiệm của người tiêu dùng: cần tiêu dùng hợp lí, thông minh, có kế hoạch; ưu tiên những sản phẩm thiết yếu, có chất lượng, an toàn cho sức khoẻ, thân thiện với môi trường, giá cả hợp lí; qua đó vừa bảo vệ lợi ích của bản thân, vừa góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển theo hướng bền vững.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.