Giải Bài 2 trang 29 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Nhắc lại câu hỏi ở phần mở bài: Vì sao khi nhìn đồng xu đặt dưới đáy cốc có nước, ta lại thấy đồng xu như được nâng lên cao hơn (gần mặt nước hơn) so với vị trí thật của nó?

Trả lời dựa vào đường truyền tia sáng trong Hình 5.6:

a) Trường hợp cốc không có nước (cốc bên trái):

Tia sáng từ đồng xu truyền thẳng trong không khí theo một đường thẳng tới mắt. Mắt nhìn theo phương của tia sáng tới nên thấy đồng xu đúng ở vị trí thật của nó dưới đáy cốc.

b) Trường hợp cốc có nước (cốc bên phải):

- Tia sáng từ đồng xu đi lên, truyền trong nước tới mặt phân cách giữa nước và không khí.
- Tại mặt nước, tia sáng truyền từ môi trường nước (chiết quang hơn) sang môi trường không khí (chiết quang kém hơn) nên bị khúc xạ: tia khúc xạ bị gãy khúc và lệch ra xa pháp tuyến (góc khúc xạ lớn hơn góc tới), rồi mới truyền tới mắt.
- Mắt người quan sát luôn có thói quen nhìn vật theo đường thẳng của tia sáng đi vào mắt. Khi kéo dài tia khúc xạ (tia đi vào mắt) theo đường thẳng xuống dưới (đường nét đứt trong hình), đường kéo dài này cắt tại một điểm nằm cao hơn vị trí thật của đồng xu.
- Vì vậy mắt thấy ảnh của đồng xu ở vị trí 'Vị trí nhìn thấy đồng xu' — cao hơn (gần mặt nước hơn) so với đáy cốc nơi đồng xu thật sự nằm.

Kết luận: Do hiện tượng khúc xạ ánh sáng ở mặt phân cách giữa nước và không khí, tia sáng từ đồng xu bị gãy khúc trước khi tới mắt; mắt nhìn theo phương tia khúc xạ nên thấy đồng xu ở vị trí dường như được nâng lên cao hơn vị trí thật. Đó chính là lí do khi đổ nước vào cốc, ta thấy đồng xu như nổi lên gần mặt nước.

Đáp số