Giải Câu hỏi 1 trang 28 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Hình 5.5 mô tả hiện tượng khúc xạ khi tia sáng truyền từ môi trường nước ra không khí. Chỉ ra điểm tới, tia tới, tia khúc xạ, vẽ pháp tuyến tại điểm tới. So sánh độ lớn của góc khúc xạ và góc tới.
Mô tả hình bằng lời
Hình 5.5: Mô tả tia sáng truyền từ nước ra không khí. Phía dưới là lớp nước (màu xanh), phía trên là không khí. Tia sáng đi từ điểm A ở trong nước lên, gặp mặt phân cách nước – không khí tại điểm B, rồi khúc xạ ra không khí theo tia BC. Tại B có pháp tuyến (nét đứt) vuông góc với mặt nước; tia khúc xạ BC lệch xa pháp tuyến hơn so với tia tới AB (góc khúc xạ lớn hơn góc tới).
Lời giải
a) Chỉ ra các yếu tố trên hình 5.5
- Điểm tới: điểm $B$ — nơi tia sáng gặp mặt phân cách giữa nước và không khí.
- Tia tới: tia $AB$ — tia sáng truyền từ điểm $A$ trong nước đi tới điểm tới $B$.
- Tia khúc xạ: tia $BC$ — tia sáng bị gãy khúc tại $B$ rồi truyền tiếp vào không khí.
- Pháp tuyến tại điểm tới: đường thẳng (nét đứt) đi qua $B$ và vuông góc với mặt phân cách nước – không khí. Góc tới $i$ là góc hợp bởi tia tới $AB$ và pháp tuyến; góc khúc xạ $r$ là góc hợp bởi tia khúc xạ $BC$ và pháp tuyến.
b) So sánh độ lớn của góc khúc xạ và góc tới
Ở đây ánh sáng truyền từ nước ra không khí, tức là từ môi trường chiết quang hơn (nước) sang môi trường chiết quang kém hơn (không khí). Khi đó tia khúc xạ bị lệch ra xa pháp tuyến hơn so với tia tới.
Vì vậy góc khúc xạ lớn hơn góc tới: $r > i$.
(Quan sát trên Hình 5.5 cũng thấy tia khúc xạ $BC$ nằm xa pháp tuyến hơn tia tới $AB$, phù hợp với kết luận trên.)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.