Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi 2 trang 121 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 26. Ethylic alcohol   Đã kiểm chéo

Đề bài

Em hãy tìm hiểu các nguồn nguyên liệu ở địa phương có thể sử dụng để sản xuất ethylic alcohol.

Lời giải

Phân tích đề

Trong chương trình Hóa học lớp 9 (KNTT), ethylic alcohol (ethanol, C2H5OHC_2H_5OH) được điều chế theo hai cách chính:

- Lên men các nguyên liệu chứa tinh bột hoặc đường:
Tinh bột/đường→men, 30−32∘CC2H5OH+CO2Tinh\ bột/đường \xrightarrow{men,\ 30-32^\circ C} C_2H_5OH + CO_2
- Cho ethylene cộng nước (dùng trong công nghiệp hóa dầu):
C2H4+H2O→acid, t∘C2H5OHC_2H_4 + H_2O \xrightarrow{acid,\ t^\circ} C_2H_5OH

Câu hỏi yêu cầu liên hệ với nguồn nguyên liệu sẵn có ở địa phương nên ta xét các nguyên liệu để lên men.

a) Nhóm nguyên liệu chứa nhiều tinh bột

Các loại nông sản phổ biến ở nhiều vùng quê Việt Nam:
- Gạo, nếp, tấm (phụ phẩm xay xát lúa).
- Ngô (bắp).
- Sắn (khoai mì), khoai lang, khoai tây.

Tinh bột trước hết được thủy phân thành đường (glucose), sau đó mới lên men thành ethanol. Đây chính là nguyên liệu để nấu rượu truyền thống ở địa phương.

b) Nhóm nguyên liệu chứa nhiều đường

- Nước mía, rỉ đường (mật mía) — phụ phẩm của nhà máy đường.
- Các loại quả chín nhiều đường: nho, dứa (thơm), chuối, mít, nhãn, vải… và quả dập, quả loại ra không bán được.

Đường trong các nguyên liệu này có thể lên men trực tiếp thành ethanol mà không cần bước thủy phân tinh bột.

c) Nhận xét

Tùy từng địa phương mà chọn nguyên liệu rẻ, sẵn có:
- Vùng trồng lúa, ngô, sắn → dùng tinh bột.
- Vùng trồng mía, trồng cây ăn quả → dùng nước mía, rỉ đường, quả chín.

Việc tận dụng phụ phẩm (rỉ đường, tấm, quả loại) vừa hạ giá thành vừa tránh lãng phí.

Kiểm tra lại: Các nguyên liệu nêu trên đều chứa tinh bột hoặc đường — đúng là nguyên liệu có thể lên men tạo ethylic alcohol, phù hợp kiến thức SGK.

Đáp số

Nguyên liệu chứa tinh bột ở địa phương: gạo, tấm, ngô, sắn, khoai… (lên men tạo ethanol)Nguyên liệu chứa đường ở địa phương: nước mía, rỉ đường, các loại quả chín (nho, dứa, chuối…) — lên men trực tiếp tạo ethanol

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.