Giải Câu hỏi 1 trang 108 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Quan sát Hình 23.1 và cho biết hợp chất nào không thuộc loại alkane. Giải thích.
Hình gồm công thức cấu tạo dạng đầy đủ của ba hydrocarbon thông dụng:
a) Methane (có trong khí bùn ao): một nguyên tử C ở giữa liên kết đơn với 4 nguyên tử H (một H ở trên, một H ở dưới, một H bên trái, một H bên phải): dạng H–C–H với hai H còn lại ở trên và dưới, tức .
b) Propane (có trong bình gas): mạch ba nguyên tử C nối nhau bằng liên kết đơn, H–C–C–C–H; mỗi C hai đầu liên kết với 3 H và C giữa liên kết với 2 H, tức ().
c) Ethylene (có trong khí sinh ra từ một số loại quả chín): hai nguyên tử C nối nhau bằng liên kết đôi C=C, mỗi nguyên tử C còn liên kết đơn với 2 nguyên tử H, tức ().
Cả ba chất đều chỉ chứa nguyên tố carbon và hydrogen. Methane và propane chỉ có liên kết đơn, còn ethylene có một liên kết đôi giữa hai nguyên tử carbon.
Lời giải
Nhắc lại khái niệm: Alkane là những hydrocarbon mạch hở, trong phân tử chỉ chứa các liên kết đơn (liên kết đơn C–C và C–H). Vì vậy, muốn biết chất nào không phải alkane, ta xét xem trong phân tử có liên kết bội (liên kết đôi hoặc liên kết ba) giữa các nguyên tử carbon hay không.
a) Methane : nguyên tử C chỉ liên kết với các nguyên tử H bằng liên kết đơn. Phân tử chỉ gồm C và H, chỉ có liên kết đơn ⇒ là alkane.
b) Propane (): mạch ba nguyên tử C nối với nhau và nối với H đều bằng liên kết đơn. Phân tử chỉ gồm C và H, chỉ có liên kết đơn ⇒ là alkane.
c) Ethylene (): giữa hai nguyên tử carbon có một liên kết đôi . Vì trong phân tử có liên kết đôi (liên kết bội) nên ethylene không phải là alkane (nó thuộc loại alkene).
Kết luận: Trong ba chất, chất không thuộc loại alkane là ethylene (c), vì phân tử ethylene có một liên kết đôi giữa hai nguyên tử carbon, trong khi alkane chỉ chứa các liên kết đơn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.