Giải Câu hỏi trang 54 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Nếu lần lượt thay điện trở trong sơ đồ mạch điện ở hình bên bằng các điện trở khác nhau thì số chỉ của ampe kế có thay đổi không?
Nếu thay đổi nguồn điện khác nhau thì cường độ dòng điện chạy qua điện trở có thay đổi không?
Mô tả hình bằng lời
Sơ đồ mạch điện: nguồn điện một chiều (cực + và −) nối tiếp với công tắc K, điện trở R và ampe kế A tạo thành một mạch kín. Dòng điện chạy qua điện trở R được đo bằng ampe kế A.
Lời giải
Cường độ dòng điện chạy qua điện trở tuân theo định luật Ohm:
$$I = \dfrac{U}{R}$$
trong đó $U$ là hiệu điện thế của nguồn đặt vào hai đầu điện trở, $R$ là giá trị điện trở.
a) Giữ nguyên nguồn điện, lần lượt thay điện trở $R$ bằng các điện trở khác nhau:
Khi đó $U$ không đổi, còn $R$ thay đổi. Theo công thức $I = \dfrac{U}{R}$, với $U$ không đổi thì $I$ tỉ lệ nghịch với $R$: điện trở càng lớn thì dòng điện càng nhỏ và ngược lại.
→ Số chỉ của ampe kế có thay đổi: thay điện trở lớn hơn thì số chỉ nhỏ đi, thay điện trở nhỏ hơn thì số chỉ lớn lên.
b) Giữ nguyên điện trở $R$, lần lượt thay bằng các nguồn điện khác nhau:
Khi đó $R$ không đổi, còn hiệu điện thế $U$ của nguồn thay đổi. Theo công thức $I = \dfrac{U}{R}$, với $R$ không đổi thì $I$ tỉ lệ thuận với $U$: hiệu điện thế của nguồn càng lớn thì dòng điện qua điện trở càng lớn.
→ Cường độ dòng điện chạy qua điện trở có thay đổi: dùng nguồn có hiệu điện thế lớn hơn thì dòng điện lớn hơn, dùng nguồn có hiệu điện thế nhỏ hơn thì dòng điện nhỏ hơn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.