Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi trang 71 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 14. Dòng điện xoay chiều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 14.9 minh hoạ trường hợp khung dây quay trong từ trường đều để tạo ra dòng điện xoay chiều. Vành khuyên là vòng tròn bằng đồng, chổi quét là lá đồng. Quan sát Hình 14.9 và cho biết cách dẫn dòng điện xoay chiều xuất hiện trong khung dây quay trong từ trường đều ra mạch ngoài như thế nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 71 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 14.9: Minh hoạ cách tạo ra dòng điện xoay chiều. Một khung dây hình chữ nhật đặt giữa hai nam châm (cực N ở trên trái và cực S ở dưới phải tạo thành từ trường đều). Khung dây quay quanh một trục nằm ngang. Hai đầu khung dây nối với hai vành khuyên (vòng tròn bằng đồng) gắn trên trục quay; hai chổi quét (lá đồng) tì vào hai vành khuyên để dẫn dòng điện ra mạch ngoài gồm hai đèn LED.

Lời giải

Khi khung dây quay trong từ trường đều, số đường sức từ xuyên qua tiết diện khung dây biến thiên liên tục, nên trong khung dây xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều (luân phiên đổi chiều).

Cách dẫn dòng điện xoay chiều từ khung dây quay ra mạch ngoài:

- Hai đầu dây của khung được nối cố định với hai vành khuyên (mỗi vành là một vòng tròn bằng đồng) gắn trên trục quay. Vì vành khuyên được gắn chặt vào khung và cùng quay với khung dây nên mỗi đầu khung luôn tiếp xúc với đúng một vành khuyên của nó.

- Tì sát vào mỗi vành khuyên là một chổi quét (lá đồng) đứng yên, được nối với mạch ngoài (hai đèn LED). Khi trục quay, vành khuyên trượt (quét) trên chổi quét nhưng vẫn luôn tiếp xúc điện với chổi quét.

- Nhờ sự tiếp xúc trượt giữa vành khuyên (quay) và chổi quét (đứng yên), dòng điện xoay chiều sinh ra trong khung dây được dẫn liên tục qua vành khuyên → chổi quét → ra mạch ngoài. Vì mỗi đầu khung luôn nối với một chổi quét cố định, nên khi dòng điện trong khung đổi chiều thì dòng điện đưa ra mạch ngoài cũng đổi chiều theo, tức là mạch ngoài nhận được dòng điện xoay chiều. Điều này được thể hiện qua việc hai đèn LED (chỉ sáng khi dòng điện qua nó theo đúng chiều) luân phiên nhau sáng.

Đáp số

Dòng điện xoay chiều trong khung được dẫn ra mạch ngoài nhờ hai vành khuyên quay cùng khung luôn tì (tiếp xúc trượt) vào hai chổi quét đứng yên nối với mạch ngoài.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.