Giải Bài 1 trang 47 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Dựng ảnh của một vật AB có độ cao h, đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ và cách thấu kính một khoảng d = 2f (f là tiêu cự của thấu kính).
Dựa vào hình vẽ để chứng minh rằng trong trường hợp này, khoảng cách từ ảnh đến thấu kính và khoảng cách từ vật đến thấu kính bằng nhau.
Lời giải
1. Dựng ảnh của vật AB (d = 2f)
Gọi là quang tâm, và là hai tiêu điểm của thấu kính, . Vật đặt vuông góc với trục chính, nằm trên trục chính, , tức là nằm ngoài khoảng ... đúng hơn là ở đúng điểm cách thấu kính .
Để dựng ảnh của điểm , ta vẽ hai tia sáng đặc biệt xuất phát từ :
- Tia 1: tia tới song song với trục chính, khi qua thấu kính cho tia ló đi qua tiêu điểm .
- Tia 2: tia tới đi qua quang tâm thì truyền thẳng, không đổi hướng.
Hai tia ló cắt nhau tại — đó là ảnh của . Từ hạ đường vuông góc xuống trục chính, cắt trục chính tại ; khi đó là ảnh của . Ảnh thu được là ảnh thật, ngược chiều với vật ở phía bên kia thấu kính, .
2. Chứng minh
Đặt , , .
*Xét hai tam giác tạo bởi tia đi qua quang tâm:* và có:
nên . Suy ra:
*Xét tia song song với trục chính:* Gọi là điểm tia này gặp thấu kính, khi đó . Hai tam giác và có:
nên . Suy ra:
*Từ (1) và (2):*
Nhân chéo:
Vậy , tức khoảng cách từ ảnh đến thấu kính bằng khoảng cách từ vật đến thấu kính: (đpcm).
Ngoài ra, thay vào (1): , nên ảnh cao bằng vật .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.